• İlk kez, bir yapay zekâ sistemi tarafından hem keşfedilen hem de tasarlanan bir ilaç, resmi olarak insan klinik deneylerinde orta aşama testlerinden geçiyor.
• Testler başarılı olursa, bir ilacın geliştirilmesi için gereken süre, yapay zekâ yardımıyla yarıya indirilebilir.

NS018_055 adlı ilaç, biyoteknoloji firması Insilico Medicine tarafından geliştirildi ve genellikle zayıflatıcı solunum sorunlarına neden olduğu bilinen kronik bir akciğer hastalığı olan “idiyopatik pulmoner fibroz” tedavisi için tasarlandı.

İlaç faz 2 denemeleri için onaylandı, yani bilim insanları şimdi ilacın gerçekten işe yarayıp yaramadığını test ediyor.

Insilico’daki yetkililere göre bu, gelişmekte olan yapay zekâ destekli farmasötik alanı için önemli bir adım olabilir. Bu da ilaç araştırma ve geliştirmede tamamen yeni ve potansiyel olarak kazançlı bir döneme yol açabilir.

Insilico CEO’su Alex Zhavoronko, yaptığı açıklamada, “Faz 2’ye giden bu ilk ilaç adayı, biyoloji ve kimya arasında derin öğrenme ile köprü kurmaya yönelik uçtan uca yaklaşımımızın gerçek bir göstergesidir. Bu sadece bizim için değil, yapay zekâ ile hızlandırılmış ilaç keşfi alanındaki herkes için önemli bir dönüm noktası.” dedi.

Zhavoronko’ya göre yapay zekâ destekli ilaç sektöründeki bu yeni dönem, teorik olarak sektörün “üretkenliğindeki” büyük artışlarla tanımlanacak. CEO, Financial Times’a verdiği demeçte, “Insilico için bu gerçek bir an… ama aynı zamanda yapay zekâ için gerçek bir test ve tüm sektör bunu izlemeli. Şirketimiz, ki bu büyük ve cesur bir iddia, hemen hemen her büyük ilaç şirketinin verimliliğini iki katına çıkarabilir.” ifadelerine yer verdi.

Insilico, sonunda bir ilaca dönüştürülebilecek yeni moleküller bulmak için devasa veri kümelerini hızlı ve verimli bir şekilde çalkalayabilen yapay zekâ modelleri kullanıyor.

Şirket; önce bir ilaç için potansiyel bir hedef belirlediğini, söz konusu ilaç adayını kavramsallaştırdığını ve ardından etkinliğini tahmin etmek için yapay zekâyı kullandığını iddia ediyor.

Bununla beraber Insilico, yapay zekâsını güçlendirmek için NVIDIA grafik işlem birimlerini kullanıyor ve bu yaklaşım şimdiden meyvelerini vermeye başlamış gibi görünüyor. NVIDIA’ya göre, NS018_055 ilacını bulmak 18 aydan kısa sürdü ki bu süreç genellikle altı yıl kadar sürüyor.

Insilico, yapay zekâ platformunu 12 klinik öncesi ilaç adayını keşfetmek için kullandı ve bunlardan üçü şimdiye kadar erken klinik deneylere kadar ilerledi. Bu üç adaydan NS018_055, Faz 2 denemelerine geçen ilk aday oldu.

Elbette bunlar, ilacın yıllar sürecek insan klinik deneyleri sürecine henüz başladığı düşünüldüğünde oldukça iddialı ifadeler. İlacın insanlarda etkili olup olmadığını bile ancak zaman gösterecek.

Sonuçta, Michigan Üniversitesi Farmasötik Bilimler Profesörü Duxin Sun’ın geçen yıl The Conversation’daki bir makalesinde belirttiği gibi, klinik deneylere giren ilaçların yaklaşık yüzde 90’ı başarısız oluyor. Bunlara rağmen ilaç firmaları, Insilico gibi yapay zekâ girişimlerine büyük yatırımlar yapıyor.

Derleyen: Görkem Süner