Amerika’nın iç kesimlerinden Afrika’nın güney ucuna, Hindistan’dan Güneydoğu Asya’ya kadar pek çok topluluk, yapay zeka veri merkezlerinin hızla yayılmasına karşı giderek örgütlü bir direniş sergiliyor. Su kıtlığı, elektrik talebindeki patlama ve geliştirici şirketlerin şeffaflıktan kaçınması, siyasi sınırları aşan ortak bir öfkeyi büyütüyor. ABD’de son aylarda yüzlerce yasa tasarısı meclislere sunulurken, protestolar ve seçim sonuçları da tepkinin boyutunu gözler önüne seriyor.

ABD Eyaletlerinde Yasama Fırtınası

Washington Post’un haberine göre, veri merkezi inşaatını kısıtlamaya yönelik 375 yasa tasarısı Temmuz ortası itibarıyla ABD eyalet meclislerine sunuldu. Bu sayı, 2025’in tamamında görülen 243 tasarının ve 2024’teki yalnızca 75 tasarının çok üzerinde. Politico’nun aktardığına göre sekiz eyalet, veri merkezlerine tanınan vergi teşviklerini 2026’da geri alan yasalar çıkardı; 17 eyalet ise benzer düzenlemeleri gündemine aldı. Muhalefet sandığa da yansıdı: Missouri’nin Festus kasabasında seçmenler, 6 milyar dolarlık bir veri merkezi projesini onaylayan dört belediye meclis üyesini nisan ayında görevden aldı. Reuters’a göre temmuzda 42 eyalette 140’tan fazla noktada protesto düzenlendi; Connecticut’ta bir eyalet senatörü ise yeni inşaatlara moratoryum talep etti.

Güney Afrika ve Hindistan’da Alarm Zilleri

Tepkiler kıtalar arasında da güçleniyor. Associated Press’in haberine göre Güney Afrikalı sivil toplum kuruluşları, kıt su, arazi ve elektrik kaynaklarının kullanımı yeterince araştırılana kadar yeni veri merkezi inşaatlarının durdurulmasını istiyor. Güney Afrika İnsan Hakları Komisyonu, mayıs ayında başlattığı görüş çağrısına 250’den fazla başvuru aldığını açıkladı. Cape Town’da planlanan ve yaklaşık 160 megavat elektrik tüketmesi beklenen Equinix’in hiper ölçekli tesisi, kentin 2018’de yaşadığı su krizinin hafızalarda tazeliğini koruduğu bir dönemde büyük tepki topladı. Hindistan’ın Visakhapatnam kentinde ise aktivistler, toplam kapasitesi 6.500 megavatı bulan projelerin bağımsız bir uzman komitesince değerlendirilmesini talep etti; içme suyu güvenliği sağlanmadan hiçbir su saptırma planının hayata geçirilmemesi gerektiğini vurguladılar.

Sektörün Savunması ve Küresel Düzenleme Dalgası

Sektör temsilcileri, Güney Afrika ve Hindistan’daki tesislerin ABD’dekilerden çok daha küçük olduğunu ve giderek daha fazla yenilenebilir enerji kullandığını savunuyor. Ancak bir operatör derneğinin de kabul ettiği gibi asıl sorun her yerde aynı: geliştiriciler, ne kadar su, elektrik ve arazi kullanacaklarını bağlayıcı koşullarla açıklamak zorunda değil. Bu şeffaflık eksikliği, düzenleyicileri harekete geçiriyor. Tayland, 4 Eylül’de yeni kurallar hazırlanana dek 49 veri merkezinin inşaatını askıya aldı; Arizona’nın Tucson kentinde su ve enerji arzının kanıtlanmasını zorunlu kılan yeni düzenlemeler yürürlüğe girdi, Suudi Arabistan da ticari veri merkezleri için ülke çapında standart belediye yönetmelikleri duyurdu. Projeksiyonlara göre veri merkezlerinin küresel su kullanımı 2030’a kadar yıllık 1.200 milyar litreye ulaşabilir.