• Yaşlılığın pozitif olarak değerlendirilebileceğini öne süren bir bilgisayar modeline dayanan yeni araştırma, yaşlanma sürecin evrimde önemli rolü olduğunu ortaya çıkardı.
• Doğal yaşlanma ve ölüm, daha iyi gen kombinasyonlarına sahip olabilecek yeni nesil için alan bırakıyor.

Yaşlanmak daha fazla ağrı ve acıya sebep olabilir. Ancak yeni bir araştırma, büyük resmin görülmesi gerektiğini öne sürüyor: Yaşlılığımıza ulaşarak aslında türümüzün evrimine yardımcı oluyoruz.

Bir zamanlar zorlu bir dünyada yaşamanın kaçınılmaz bir sonucu olduğu varsayılan yaşlanma, artık bir gizem olarak kabul ediliyor. Örneğin bazı türler neredeyse hiç yaşlanmıyor. En büyük sorulardan biri; yaşlanmanın sadece biyolojinin bir yan etki mi yoksa evrimsel avantajla birlikte gelen bir durum mu olduğu.

Yeni araştırma, Macaristan’daki HUN-REN Ekolojik Araştırma Merkezinden bir ekip tarafından geliştirilen ve yaşlılığın pozitif olarak değerlendirilebileceğini öne süren bir bilgisayar modeline dayanıyor. Son yıllarda bilim insanları yaşlanmanın kaçınılmazlığını ve buna bağlı olarak vücudun bozulmasını incelediler. Modelin öne sürdüğü şey, belirli durumlarda yaşlanmanın bir tür için faydalı olabileceği oldu.

HUN-REN Ekolojik Araştırma Merkezinden evrimsel biyolog Eörs Szathmáry: “Eğer yaşlanma bir seçilimle gerçekleşiyorsa yaşlanmanın evrimsel bir işlevi olabilir. Biz bu seçilimi ortaya çıkarmayı amaçladık.” Bu tür durumlar; evrimsel baskıların, özellikleri tutarlı bir yöne taşıdığı güçlü yönlü seçilim ve genlerin akrabalar aracılığıyla aktarılma olasılığının daha yüksek olduğu güçlü akraba seçilimini gerektiriyor.

Szathmáry şunları ekledi: “Örneğin, değişen bir çevrede yaşlanma ve ölümün bireyler için daha avantajlı olması mümkündür, çünkü bu şekilde daha iyi gen bileşimlerine sahip daha uyumlu döllerin hayatta kalmasını ve üremesini engelleyen rekabet azaltılabilir.” Başka bir deyişle, doğal yaşlanma ve ölüm, daha iyi gen kombinasyonlarına sahip olabilecek yeni bir nesil için alan bırakıyor.

Ayrıca araştırmacılar, yeni bir nesil oluşturmak için akrabalarına yardım edenlerin uzun yaşlanma genlerini daha sık aktardığını tespit etti. Bir tür olarak insanlar yaşlanmayı durdurma konusunda takıntılı olsa da yaşlanma, evrimsel avantaj açısından önemli ve uzmanların hâlâ keşfetmeye ve anlamaya çalıştığı bir rolü olduğu görülen bir durum.

Szathmáry, “Klasik adaptif olmayan yaşlanma teorilerinin doğadaki tüm yaşlanma modellerini açıklayamadığı evrimsel biyoloji camiasında kabul görmeye başladı. Bu da yaşlanmanın açıklanmasının bir kez daha açık bir soru haline dönüştüğünü gösteriyor.” diyor.

Derleyen: Esin Özcan