- Bu yılki Dünya Limit Aşım Günü 2 Ağustos olarak belirlendi. Bundan yarım asır önce, 1970’lerin başında Dünya Limit Aşım Günü aralık ayının sonuna denk geliyordu.
- Bugünün sonunda insanlık, gezegenin bir yıl içinde üretebileceği ve yenileyebileceği tüm et, balık, tahıl ve orman kaynaklarını tüketmiş olacak.
- Limit Aşım Günü, her ülkenin ekolojik ayak izini ve gezegenin biyokapasitesini hesaplamak için Birleşmiş Milletler verileri kullanılarak hesaplanmakta.
Dünya Limit Aşım Günü, gezegenin bir yıl içinde bize sunduğu yenilenebilir kaynakları tükettiğimiz tarihe işaret ediyor.
Bu yılki Dünya Limit Aşım Günü 2 Ağustos olarak belirlendi. Bundan yarım asır önce, 1970’lerin başında Dünya Limit Aşım Günü aralık ayının sonuna denk geliyordu. Bugünün sonunda insanlık, gezegenin bir yıl içinde üretebileceği ve yenileyebileceği tüm et, balık, tahıl ve ormanları tüketmiş olacak.
2023 yılının geri kalan aylarında 8 milyarlık nüfusumuzun daha zengin kısmı, yenilenemeyen kaynakları krediyle tüketecek ve başta CO2 emisyonları olmak üzere yeterince yönetilemeyen atıklar üretecek. Bu durumun çevre, iklim ve geleceğimiz açısından ciddi sonuçları olacak.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri António Guterres kısa bir süre önce verdiği röportajda, “Şu anda gıdanın sürdürülemez üretimi, paketlenmesi ve tüketimi iklim krizini körüklüyor; tüm sera gazı emisyonlarının üçte birini üretiyor, gezegendeki tatlı suyun %70’ini kullanıyor ve akıl almaz ölçekte biyoçeşitlilik kaybına neden oluyor.” dedi.
1971’den Bu Yana İnsanlığın Ekolojik Açığı
Birleşmiş Milletler verilerine dayanarak her yıl “Dünya Limit Aşım Günü” raporunu yayımlayan Amerikan düşünce kuruluşu Global Footprint Network (GFN) tarafından yapılan hesaplamalara göre 1970’lerin başından bu yana insanlık ekolojik bir açık içinde.
Bu küresel “Dünya Limit Aşım Günü” 1971 yılında 25 Aralık’a, 1999 yılında ise 26 Eylül’e denk geldi. Sadece altı yılın ardından, 2005’te ise 27 Ağustos’a geriledi. Bu tarih yıldan yıla, COVID-19 salgını dönemi hariç, azar azar öne çekilerek gelecek nesillerin rezervlerinin nasıl tükendiğini bizlere gösterdi.
Karbon ayak izine dayalı bu hesaplamalar eleştirilere maruz kalsa da birçok ülke, bu verileri ciddiye almakta ve aşırı tüketim konusunda farkındalık yaratmak için etkili bir araç olarak kullanmakta.
Dünya Limit Aşım Günü Nasıl Hesaplanıyor?
Limit Aşım Günü, her ülkenin ekolojik ayak izini ve gezegenin biyokapasitesini hesaplamak için Birleşmiş Milletler verileri kullanılarak hesaplanmakta. Biyokapasite, Dünya’nın yenilenebilir kaynaklar üretme ve atıkları absorbe etme yeteneğidir. Ekolojik ayak izi ise kaynak tüketimi ve emisyonlar dahil olmak üzere doğa üzerindeki talebi ölçer.
Küresel Ayak İzi Ağına göre fosil yakıtların tüketiminden kaynaklanan büyük miktarda CO2’in neden olduğu küresel ısınma, açığı artırıyor. Kuruluş, on yılın sonuna kadar küresel emisyonlarda %43’lük bir kesintiye gidilmesini ve bugünden başlayarak 2030 yılına kadar, Aşım Günü’nün 19 gün geciktirilmesi gerektiğini söylüyor.
En Çok Kaynak Tüketen 10 Ülke
Kendi kaynaklarını en hızlı tüketen ülkeler hangileri?
2023 yılında Katar ve Lüksemburg; Kanada (14 Şubat), Birleşik Arap Emirlikleri ve Amerika Birleşik Devletleri’ni (13 Mart) geçerek, kaynaklarını sadece 41 günde (10 Şubat) tüketti. Ardından Avustralya (23 Mart), Belçika (26 Mart), Danimarka (28 Mart), Finlandiya (31 Mart) ve Güney Kore (2 Nisan) gelmekte.
2023 yılında en geç Aşım Gününe sahip on ülke ise beklendiği üzere yoksulluk veya kaynak zenginliği nedeniyle tüketimi düşük olan ülkeler. Bu ülkeler arasında Benin (26 Aralık), Güney Sudan (25 Aralık), Mali (21 Aralık), Jamaika (20 Aralık), Çad (16 Aralık), Myanmar (15 Aralık), Ekvator (6 Aralık), Endonezya (3 Aralık), Papua Yeni Gine (2 Aralık) ve Fas (26 Kasım) yer alıyor.
Batı Avrupa Yenilenebilir Kaynaklarını 5 Ayda Tüketiyor!
Batı Avrupa’da çoğu ülke kaynaklarını dört ya da beş ay içinde tüketmekte. Kuzey Avrupa ülkeleri limitlerini güneydekilerden biraz daha hızlı aşmakta: Nisan ayında İsveç (3 Nisan), Avusturya (6 Nisan), Hollanda ve Norveç (12 Nisan) ve İrlanda (21 Nisan) kaynaklarını tüketirken; Mayıs ayında Almanya (4 Mayıs), Fransa (5 Mayıs), Portekiz (7 Mayıs), İspanya (12 Mayıs), İsviçre (13 Mayıs), İtalya (15 Mayıs), Birleşik Krallık (19 Mayıs) ve Yunanistan (21 Mayıs) kaynaklarını tüketmiş bulunmakta.
Benelüks Ülkeleri
Benelüks ülkelerinde bu sonuçlar yaşam standartları, kentleşme ve tüketim kalıplarının yanı sıra ülkelerin küçüklüğü ile de açıklanabilir. Bu da yüksek nüfus yoğunluğuna kıyasla daha az tarımsal ya da ormanlık arazi anlamına gelmekte.
Belçika’da ana ulaşım aracı olarak otomobilin tercih edilmesi, Avrupa’nın diğer ülkelerine kıyasla daha büyük ve ısıtılması daha zor olan konutlarda yaşanması ve ithalat ürünlerinin taşınmasından kaynaklanan karbon ayak izi sorun oluşturmakta.
Lüksemburglu çevreciler ülkelerinin Katar’ın ardından ikinci sırada yer almasından üzüntü duyuyor. Bu verilere göre tüm insanlığın Lüksemburglular gibi yaşaması halinde, ihtiyaçlarımızı karşılamak için bir yıl içinde Dünya’daki kaynakların %8,1’ine ihtiyaç duyacağımız anlamına geliyor.
GFN’e göre bu durum hâlâ tersine çevrilebilir. Eğer “Aşım Günü” 2050 yılına kadar yılda beş gün azaltılırsa, gezegenin kaynakları insan tüketimi için yeterli olacaktır. Bu gidişatı tersine çevirmek için ilgili herkesin tüketim, mal ve enerji üretiminde verimliliği gözetmesi ve doğayı korumaya yönelik büyük önlemler almak açısından ortak bir çaba göstermesi gerekecek.
Dünya Limit Aşım Gününü İleri bir Tarihe Nasıl Erteleyebiliriz?
Küresel Ayak İzi Ağı, dünya çapında düşük karbonlu enerji kaynaklarının payını %39’dan %75’e çıkarmanın tarihi 26 gün erteleyeceğini söylüyor.
Gıda israfının yarıya indirilmesi 13 gün, 350 milyon hektar alanın yeniden ağaçlandırılması ise sekiz gün kazandıracak.
Günlük olarak ihtiyaç duyduğunuz her şeye yürüyerek ya da bisikletle ulaşabileceğiniz 15 dakikalık şehir turları ve dört günlük çalışma süresi gibi diğer ulusal politikalar da tarihi 11 gün ileriye atacak.
Yeşil ulaşım kullanımının teşvik edilmesi de Aşım Gününün yıl içinde daha ileriye taşınmasına yardımcı olabilir. Araba ile kat edilen her kilometrenin üçte biri toplu taşıma, yürüme veya bisiklet ile gidilirse tarih 13 gün daha ötelenecek.
Derleyen: Serap Atabey
