Yeni bir araÅŸtırma, Australopithecus gibi insan atalarının 3 milyon yıl önce neredeyse hiç et yemediÄŸini ortaya koydu. Science dergisinde yayınlanan araÅŸtırmada, Güney Afrika’da bulunan yedi Australopithecus bireyinin fosilleÅŸmiÅŸ diÅŸ minesindeki nitrojen izotopları analiz edildi. Veriler, bu erken homininlerin öncelikle bitki bazlı beslendiklerini ve et tüketimine dair çok az kanıt olduÄŸunu gösterdi.

Et Tüketimi ve İnsan Evrimi

Hayvansal kaynakların, özellikle etin tüketimi, insan evriminde önemli bir dönüm noktası olarak kabul edilir. Bu protein açısından zengin besin, beyin hacminin artması ve alet geliÅŸtirme yeteneÄŸi ile iliÅŸkilendirilmiÅŸtir. Bununla birlikte, etin erken atalarımız arasında ne zaman ortaya çıktığına ve tüketiminin zamanla nasıl geliÅŸtiÄŸine dair doÄŸrudan kanıtlar yetersizdi. Almanya’daki Max Planck Kimya Enstitüsü ve Güney Afrika’daki Witwatersrand Ãœniversitesi’nden (Wits Ãœniversitesi) bir araÅŸtırma ekibi, 3,7 ila 3,3 milyon yıl önce Güney Afrika’da yaÅŸayan Australopithecus cinsinin insan atalarının çoÄŸunlukla bitkilerle beslendiÄŸine dair kanıtlar sunuyor.

DiÅŸ Minesindeki Ä°zotoplar

AraÅŸtırma ekibi, Güney Afrika’nın zengin erken hominin fosilleri koleksiyonuyla bilinen bir bölgesi olan “Ä°nsanlığın BeÅŸiÄŸi”nin bir parçası olan Johannesburg yakınlarındaki Sterkfontein maÄŸarasında bulunan Australopithecus bireylerinin diÅŸ minesinden elde edilen kararlı izotop verilerini analiz etti. Australopithecus’un izotop verilerini, maymunlar, antiloplar ve sırtlanlar, çakallar ve büyük kediler gibi büyük yırtıcılar dahil olmak üzere bir arada bulunan hayvanların diÅŸ örnekleriyle karşılaÅŸtırdılar.

Diş Minesi Beslenme İmzalarını Koruyor

Çalışmanın baÅŸ yazarı jeokimyacı Tina Lüdecke, “DiÅŸ minesi, memeli vücudunun en sert dokusudur ve bir hayvanın diyetinin izotopik parmak izini milyonlarca yıl boyunca koruyabilir” diyor. Lüdecke, 2021’den beri Mainz merkezli Max Planck Kimya Enstitüsü’nde “Hominin Et Tüketimi için Emmy-Noether Genç AraÅŸtırma Grubu”nu yönetti ve Johannesburg’daki Witwatersrand Ãœniversitesi Evrimsel Çalışmalar Enstitüsü’nde Fahri AraÅŸtırma Görevlisi. Analizi için fosilleÅŸmiÅŸ diÅŸlerden örnek almak üzere düzenli olarak Afrika’ya seyahat ediyor. Wits Ãœniversitesi, Sterkfontein MaÄŸaralarına sahiptir ve Australopithecus fosillerinin koruyucusudur.

Nitrojen İzotopları ve Beslenme

Hayvanlar yiyecekleri sindirdiÄŸinde, biyokimyasal reaksiyonlar nitrojenin “hafif” izotopunu (14N) destekler. Sonuç olarak, vücutlarında üretilen bozunma ürünleri yüksek oranda 14N içerir. Bu “hafif” nitrojen bileÅŸiklerinin idrarda, dışkıda veya terde atılımı, vücuttaki “ağır” nitrojenin (15N) bu “hafif” nitrojene oranını, yediÄŸi yiyeceÄŸe kıyasla artırır. Bu, otoburların tükettikleri bitkilerden daha yüksek bir nitrojen izotop oranına sahipken, etoburların da avlarından daha yüksek bir nitrojen izotop oranına sahip olduÄŸu anlamına gelir. Bu nedenle, bir doku örneÄŸindeki 15N’nin 14N’ye oranı ne kadar yüksekse, organizmanın besin ağındaki trofik konumu o kadar yüksek olur.

Nitrojen izotop oranları, uzun zamandır modern hayvanların ve insanların saç, pençe, kemik ve diÄŸer birçok organik materyaldeki diyetlerini incelemek için kullanılmaktadır. Bununla birlikte, fosil materyalde, bu ölçümler daha önce, organik maddenin zamanla bozulması nedeniyle yalnızca birkaç on binlerce yıllık örneklerle sınırlıydı. Bu çalışmada Tina Lüdecke, milyonlarca yıllık fosilleÅŸmiÅŸ diÅŸ minesindeki nitrojen izotoplarını ölçmek için Max Planck Kimya Enstitüsü’ndeki Alfredo Martínez-García’nın laboratuvarında geliÅŸtirilen yeni bir teknik kullandı.

Bitki Bazlı Beslenmeye Kanıt

AraÅŸtırmacılar, Australopithecus’un diÅŸ minesindeki nitrojen izotop oranlarının deÄŸiÅŸtiÄŸini, ancak otoburlarınkilere benzer ÅŸekilde ve çaÄŸdaÅŸ etoburlarınkinden çok daha düşük olduÄŸunu buldular. Bu homininlerin diyetinin deÄŸiÅŸken olduÄŸu, ancak büyük ölçüde veya yalnızca bitki bazlı yiyeceklerden oluÅŸtuÄŸu sonucuna vardılar. Bu nedenle, Australopithecus, örneÄŸin Neandertallerin birkaç milyon yıl sonra yaptığı gibi düzenli olarak büyük memelileri avlamadı. AraÅŸtırmacılar, yumurta veya termitler gibi hayvansal protein kaynaklarının ara sıra tüketilme olasılığını tamamen göz ardı edemeseler de, kanıtlar ağırlıklı olarak vejetaryen bir diyete iÅŸaret ediyor.

Fosilleşmiş Diş Minesi Üzerine Daha Fazla Araştırma

Lüdecke’nin ekibi, farklı hominin türlerinden ve zaman dilimlerinden daha fazla veri toplayarak araÅŸtırmalarını geniÅŸletmeyi planlıyor. Et tüketiminin ne zaman baÅŸladığını, nasıl evrimleÅŸtiÄŸini ve atalarımız için evrimsel bir avantaj saÄŸlayıp saÄŸlamadığını keÅŸfetmek için doÄŸu ve güney Afrika’nın yanı sıra güneydoÄŸu Asya’daki diÄŸer önemli bölgelerden fosilleri incelemeyi amaçlıyorlar.

Yeni Bir Yöntem ve Önemi

Max Planck Kimya Enstitüsü’nden Alfredo Martínez-García, “Bu yöntem, insan evrimini anlamak için heyecan verici olasılıklar açıyor ve örneÄŸin atalarımız ne zaman diyetlerine et eklemeye baÅŸladılar? Ve et tüketiminin baÅŸlangıcı beyin hacmindeki artışla baÄŸlantılı mıydı?” gibi önemli soruları yanıtlama potansiyeline sahip” diyor.

Sterkfontein MaÄŸaraları AraÅŸtırma Direktörü ve makalenin ortak yazarı Profesör Dominic Stratford, “Bu çalışma, tüm hayvanların diyetlerini ve trofik seviyelerini milyonlarca yıl öncesine kadar daha iyi anlama yeteneÄŸimizi geniÅŸletmede büyük bir adımı temsil ediyor. AraÅŸtırma, diyetinin önemli miktarda et içermediÄŸine dair net kanıtlar saÄŸlıyor. Bu yeni yöntemin öncü uygulamasının, Robert Broom tarafından ilk hominin fosillerinin keÅŸfedilmesinden 89 yıl sonra bile bilime temel katkılar yapmaya devam eden bir alan olan Sterkfontein’da baÅŸlatılmasından onur duyuyoruz” diyor.

Derleyen: Enis Yabar