• Sibirya’da donmuş toprak tabakasının altından çıkarılan bir nematod (yuvarlak solucan) türü, 46.000 yıllık uykusundan uyandırıldı.
• Çalışmayı ilginç kılan nokta, türün nematodlarının uyku süresini bugüne kadar bilinenden binlerce yıl daha fazla uzatmış olması.
• Yüzeyin yaklaşık 40 metre altında daha önce çözünmemiş bir alandan alınan örneklerde bulunan nematodların, laboratuvarda yeniden canlandırılarak üremeleri sağlandı.

Sibirya bölgesinin donmuş toprakları, zaman zaman tuhaf haberlerle gündeme geliyor. Bu haberler, genellikle on binlerce yıldır ortalıkta olmayan canlılarla ilgili oluyor. Bunun nedeni bölgedeki donmuş toprakların, canlıların bedenlerini gizleme konusundaki başarısı diyebiliriz.

Bilim insanları, yaklaşık 46 bin yıldır Sibirya’nın donmuş toprak tabakası altında bulunan bir canlı türünü geri getirdiklerini açıkladı.

Aslında bu canlılar hiç ölmemişti

Araştırmanın konusu, daha önce tespit edilmediği söylenen bir nematod türüne ait. Bu canlılar mikroskobik bir solucan türü. En önemli özellikleri ise kriptobiyoz adı verilen bir yaşam durumuna geçiş yapabilmeleri.

Kriptobiyozis yapabilen sınırlı sayıda canlı var. Sistem, bu canlıların zorlu koşullarda yaşamsal faaliyetlerini neredeyse tamamen durdurarak hayatta kalabilmeleri olarak özetlenebilir. Örneğin, bir canlı kriptobiyozis ile metabolik faaliyetlerini neredeyse durdurarak -100 derece gibi aşırı soğuklarda bile onlarca, yüzlerce hatta binlerce yıl hayatta kalabiliyor.

Geçmişte de benzer çalışmalar yapıldı. Yani bu bir ilk değil fakat…

Bu çalışmayı başlı başına ilginç kılan şey, söz konusu türün nematodlarının kriptobiyoz süresini bugüne kadar bilinenden binlerce yıl daha fazla uzatmış olması.

Yüzeyin yaklaşık 40 metre altında daha önce çözünmemiş bir alandan alınan örneklerde bulunan nematodların, laboratuvarda yeniden canlandırılarak üremeleri sağlandı. Erkek bireye ihtiyaç duymadan dişilerin yumurtlamasıyla üreyebilen tür, 46 bin yıl toprak altında kaldıktan sonra da sorunsuz bir şekilde üremeye devam etti.

Bu çalışma önemli, çünkü…

Kriptobiyoz gibi mekanizmaları anlamak, ekstrem koşullarda hayatta kalma becerisi geliştiren yaşam mekanizmalarını anlamak anlamına geliyor. Ayrıca bildiğiniz gibi binlerce yıl önce nesli tükenmiş canlıların yeniden canlandırılması gibi projeler de söz konusu.

Zaman zaman gündeme gelen bir diğer konu da “Buzullar eridikçe binlerce yıldır uykuda olan zararlı virüs ve parazitler yüzeye çıkabilir mi?” sorusu. Bu sorunun yanıtı ise pek işimize gelmeyen bir yanıt gibi görünüyor. Bu tür senaryolar gerçekleşirse ne tür sorunlarla mücadele etmek zorunda kalacağımızı tahmin etmek zor.

Elbette elde edilen veriler kriptobiyoz için bazı yeni soruları da gündeme getiriyor. Örneğin, araştırmacılar kriptobiyoz ile hayatta kalmanın bir üst zaman sınırı olup olmadığını da araştırmaları gerektiğini düşünüyor. Önümüzdeki dönemde yeni araştırmalarla soru işaretlerinin tümüne yanıt bulunması hedefleniyor.

Derleyen: Nazlı Koyuncu