Avrupa Birliği’nin Copernicus Deniz Servisi adına Mercator Ocean International tarafından hazırlanan 10. Okyanus Durum Raporu yayımlandı. 100’den fazla uluslararası bilim insanının imzasını taşıyan rapor, uydu, şamandıra ve sensörlerden toplanan kırk yılı aşkın veriyi tarayarak dünya denizlerinin hızla değiştiğini gösteriyor ve bunu “şimdiye kadarki en sert uyarı” olarak tanımlıyor.

Isınma Hızı Son 20 Yılda İkiye Katlandı

Rapora göre okyanusların ısınma hızı son 20 yılda iki katına çıktı. Deniz yüzeyi sıcaklıkları 2023, 2024 ve 2026’da rekor seviyeye ulaştı. Okyanuslar geçen yıl 23 zettajoule ek ısı emdi; bu, üst üste dokuzuncu yıl kırılan bir rekor ve 2025’te dünyada tüketilen enerjinin yaklaşık 40 katına denk geliyor. Okyanuslar, fosil yakıt kullanımından kaynaklanan fazla ısının yaklaşık yüzde 90’ını soğuruyor. Rekor düzeyde güçlü olması beklenen El Niño olayı ise baskıyı daha da artırıyor.

Deniz Seviyesi Yükseliyor, Sular Asitleşiyor

Küresel ortalama deniz seviyesi 1999’dan bu yana yılda yaklaşık 3,8 milimetre yükseliyor ve 2012’den itibaren bu hız daha da artıyor. Bu durum kıyı bölgelerinde yaşayan yüz milyonlarca insanı tehdit ediyor. Okyanuslar ayrıca 1985’ten bu yana yaklaşık yüzde 17 daha asidik hale geldi. Asitlenme, kabuklu canlılardan mercan resiflerine kadar deniz ekosistemlerinin temelini oluşturan türleri zayıflatıyor. Mercator Ocean Genel Müdürü Pierre Bahurel, “Okyanus gözlerimizin önünde dönüşüyor” diyerek değişimlerin birbirine bağlı olduğuna dikkat çekti.

Kutuplar ve Avrupa Denizleri Ağır Darbe Alıyor

En çarpıcı değişimler kutuplarda yaşanıyor. Arktik’te deniz yüzeyi ve deniz buzu sıcaklıkları 1982-2024 arasında 4,2 santigrat derece arttı; deniz buzu 1979’dan bu yana her on yılda yaklaşık yarım milyon kilometrekare, yani İspanya büyüklüğünde bir alan kaybediyor. Antarktika’daki rekor düşük buz örtüsü, imparator penguenlerin ilk kez kaydedilen kitlesel üreme başarısızlığıyla aynı döneme denk geldi. Akdeniz ve Karadeniz’de ise 2024’te rekor deniz ısı dalgaları görüldü. Rapor direktörü Karina von Schuckmann, ada devletleri için bunun “acil bir ekonomik, kalkınma ve güvenlik meselesi” olduğunu vurguladı ve sürekli okyanus izlemenin şart olduğunu belirtti.