Kutup Girdabı Rekor Erken Zayıflıyor: Kış Havasına Etkisi Belirsiz

Kuzey Kutbu’nun yaklaşık 30 kilometre üzerindeki kutup girdabı, her yıl sonbaharda güçlenmesi gerekirken bu yıl alışılmadık biçimde zayıflıyor. ECMWF gibi büyük tahmin modelleri, kayıtlara geçen en erken ani stratosfer ısınması olayına işaret ediyor. Süper El Niño’nun gelişmesi, ısınan iklimin kış düzenini izleyen herkes için bu gelişmeyi daha da ilginç kılıyor.

Kutup girdabı nedir, ne oluyor?

Kutup girdabı, kış boyunca Kuzey Kutbu’nu çevreleyen soğuk ve hızlı rüzgârlardan oluşan dev bir sistemdir. Bu rüzgârlar zayıflar ya da yön değiştirirse stratosferde birkaç gün içinde onlarca derecelik ani bir ısınma yaşanır; meteorologlar buna ani stratosfer ısınması (SSW) diyor. Severe Weather Europe’a göre girdabın iki çekirdeğe bölünmesi bekleniyor ve 10 milibar seviyesinde sıcaklıklar normalin yaklaşık 22 derece üzerine çıkabilir.

Rekor neden önemli?

Bugüne kadar kaydedilen en erken SSW olayı 28 Kasım’da yaşandı. Bu kez rüzgâr yön değişiminin kasım başında, yani rekorun en az üç hafta önünde gerçekleşmesi öngörülüyor. Model ensemble’larındaki destek eşit değil: ECMWF yön değişimine yüzde 96, GEFS yüzde 71, AIFS ise yüzde 37 ihtimal veriyor. The Weather Network’ten meteorolog Tyler Hamilton da olayın henüz kesinleşmediğini, modellerin tam bir uzlaşmaya varmadığını vurguluyor.

Kışı nasıl etkileyecek?

Bir girdap bozulması çoğu zaman soğuk hava dalgalarına yol açsa da bu her bölge için geçerli değil. Soğuk hava Kanada ya da ABD yerine Avrupa’ya veya Asya’ya da yönelebilir. Uzmanlara göre sonbaharda yaşanan bir bozulmanın yüzeye etkisi, ocak ya da şubattaki bir olaya kıyasla daha az öngörülebilir ve daha zayıf olabilir. Hamilton, tek bir stratosfer olayının mevsimsel tahmini geçersiz kılmadığını, kışın ilk yarısında El Niño kaynaklı ılık seyrin ana senaryo olmayı sürdürdüğünü belirtiyor.