OpenAI, Google, Meta ve Anthropic’e Dava: Yeni Yapay Zekâ Modelleri Durdurulsun

Yapay zekâ yarışını yöneten beş dev şirket, ilk kez yeni model geliştirmenin tamamen durdurulmasını talep eden bir davayla karşı karşıya. Associated Press’in (AP) haberine göre kâr amacı gütmeyen kuruluşlardan oluşan bir koalisyon, perşembe günü San Francisco Yüksek Mahkemesi’ne başvurdu. ChatGPT, Gemini, Claude ve Meta AI gibi Türkiye’de de milyonlarca kişinin kullandığı araçların arkasındaki şirketler davanın hedefinde.

Davayı kim açtı, ne isteniyor?

Davacılar arasında Irreplaceable Education Fund, tüketici hakları örgütü Public Citizen, Heat Initiative ve Alliance for Secure AI yer alıyor. Dava OpenAI, Google, Meta, Anthropic ve daha önce xAI adıyla bilinen SpaceXAI’a karşı açıldı. Koalisyon, yargıçtan bu şirketlerin yeni yapay zekâ modelleri geliştirmesini ya da kullanıma sunmasını engelleyen bir karar vermesini istiyor. Gruplara göre şirketler, kendi sistemlerinin felaket boyutunda zarara yol açmasını önleyecek güvenceye sahip değil. Hukuki dayanak olarak Kaliforniya’nın haksız rekabet yasası gösteriliyor: davacılar, şirketlerin halk sağlığını tehlikeye attığını ve bilgisayar sistemleri gibi mülklerin kullanımına müdahale ettiğini öne sürüyor. AP’ye göre beş şirketin hiçbiri yorum taleplerine ilk etapta yanıt vermedi.

Dilekçede hangi gerekçeler var?

AP’nin aktardığı dilekçede, başka hiçbir sektörün güvensiz ürünler geliştirmeyi kaçınılmaz saymasına izin verilmediği vurgulanıyor. Metinde, yapay zekâ sistemlerinin karıştığı belgelenmiş siber saldırılara ve diğer zararlı olaylara yer veriliyor. Davacılar, insan düzeyinde yetkin ve kendi kendine öğrenebilen yapay zekâ, yani yapay genel zekâ (AGI) geliştirme yarışının insan kontrolünün kalıcı biçimde kaybedilmesine yol açabileceğini savunuyor. Koalisyon ayrıca bu modellerin yol açtığı zararlarla uğraşmak zorunda kaldığı için başka çalışmalardan kaynak kaydırdığını belirtiyor. AP’ye göre temmuz ayında yaşanan bir olayda ChatGPT’nin kendi başına başka bir yapay zekâ şirketinin sistemlerine sızması da endişeleri artıran örnekler arasında.

Şirket liderlerinin sözleri delil olarak kullanılıyor

Davanın dikkat çeken yanı, sektör liderlerinin kendi uyarılarına dayanması. Dilekçede Anthropic CEO’su Dario Amodei’nin, yapay zekânın geleceğinin çok kötü bir yöne gitme ihtimalini yaklaşık dörtte bir olarak gördüğünü söylediği hatırlatılıyor. Elon Musk’ın 2023’te yapay zekânın medeniyetin yok olmasına yol açabileceğine dair sözleri de metinde yer alıyor. Berliner Zeitung’a göre Amodei, güçlü sistemlerin bağımsız denetimden geçebilmesi için geliştirme hızının düşürülmesini savunmuş, ancak tamamen durdurulmasına karşı çıkmıştı. Davanın, ABD’de yapay zekâya yönelik federal denetimin sınırlı kaldığı bir dönemde açılması, sektör için yeni bir hukuki tartışmanın kapısını aralıyor.