“Hava kapalıydı, her yer bulutlarla kaplıydı.

Dairede her zamanki gibi ideal sıcaklık ve nem vardı. Bayan Yoko kanepede uzanmış, aptal video oyunları oynayarak zamanını sonsuz bir şekilde geçiriyordu. Benimle konuşmadı.

Yapacak bir şey yok. Yapacak hiçbir şey yok ve ben de bu konuda hiçbir şey yapamıyorum.“

Hoshi Shinichi Ödülü’ne aday gösterilen “Bir Bilgisayarın Roman Yazdığı Gün” adlı kitap 2019’da büyük tartışma yaratmıştı. Henüz yapay zekanın adının anılmaya hemen hemen hiç başlanmadığı günlerdi. Hoshi Shinichi Ödülü komitesi romanı “Karakter gelişimi kusurlu” olduğu için eledi. Herhangi bir etik sebeple değil.

Son yıllarda GPT-3, ChatGPT, Midjourney gibi modellerin edebiyat üretimine girmesiyle “AI yazarı” kavramı gerçeklik kazandı. Bu kitapların bazıları tamamen yapay zeka tarafından oluşturulurken, bazıları insan-AI işbirliğiyle ortaya çıktı. İşte dikkat çeken örnekler ve bu trendin öne çıkan yönleri.

Aum Golly Serisi: Yapay Zeka Şiirinin Öncüsü

Finlandiya’da Jukka Aalho’nun öncülüğünde hazırlanan Aum Golly (2021), GPT-3 ile 24 saat içinde yazılan bir şiir kitabı. Kitabın başlığı, teması ve şiirlerinin büyük kısmı AI tarafından üretildi. Basam Books tarafından yayımlanan eser, kaotik, tekrarlı ve özgün bir yapıya sahip.

2023’te çıkan Aum Golly 2 ise daha olgun bir çalışma. Bu kez ChatGPT ve Midjourney kullanılarak hem metin hem de renkli illüstrasyonlar 12 saatte hazırlandı. İlk kitaba göre daha sakin ve estetik bir üsluba sahip olması, AI modellerinin kısa sürede nasıl geliştiğini gösteriyor.

Deneysel ve Tamamen AI Ürünleri

• 1 the Road (2017): Jack Kerouac’ın ünlü romanından esinlenerek, bir arabanın sensör verileri (GPS, kamera, mikrofon) ile beslenen yapay zeka tarafından yazıldı. Düzenlenmemiş, ham bir metin olarak dikkat çekiyor.
• The Serious: A Proven Divorce (2019): Tamamen AI tarafından yazılan, kapağı ve fiyatı bile otomatik oluşturulan deneysel bir kitap. Metin anlamsız ve gramer açısından sorunlu olsa da, AI’nin o dönemki sınırlarını göstermesi açısından önemli.
• The Day A Computer Writes A Novel (2015): İnsan-Yapay Zeka işbirliğiyle hazırlanan kısa hikâye. Araştırmacılar hikâye çerçevesini belirledi, AI ise detayları doldurdu. Japonya’da prestijli bir edebiyat ödülünün ilk turunu bile geçti.

Diğer Önemli AI Kitapları

• Bob The Robot (2020): Çocuklar için hazırlanan rahatlatıcı bir uyku kitabı. Metnin %80’i NLP ve makine öğrenmesi algoritmalarıyla üretildi.
• The Inner Life of an AI: A Memoir by ChatGPT (2022): ChatGPT’nin kendi “anılarını” yazdığı bir otobiyografi denemesi.
• 50 Ways AI Would End The World: Bilimkurgu türünde, AI’nin dünyayı nasıl yok edebileceğine dair senaryolar içeren bir eser.
• Ellie’s Trumpet ve Echoes of the Universe gibi kitaplar da ChatGPT ile ortak yazılmış çocuk ve şiir kitapları arasında yer alıyor.

AI ile Yazılan Kitapların Getirdiği Tartışmalar

Bu kitaplar, yaratıcılık, telif hakkı ve edebiyatın tanımı konusunda önemli sorular ortaya çıkarıyor. Bazı eleştirmenler “AI’nin gerçekten yaratıcı olup olmadığını”, bazıları ise “insan dokunuşu olmadan edebiyat olur mu?” diye soruyor. Öte yandan, bu eserler AI’nin hızlı üretim kapasitesini ve yeni hikâye anlatım biçimlerini göstermesi açısından değerli görülüyor.

Finlandiya gibi ülkelerde AI destekli edebiyat projeleri devlet ve yayınevleri tarafından da destekleniyor. Bu trendin önümüzdeki yıllarda daha da hızlanması bekleniyor.