Çelişkili görünüyor: Baş ağrısı için aldığınız ilaçlar aslında baş ağrısını devam ettiriyor olabilir.

İlaç aşırı kullanımına bağlı baş ağrısı, iyi belgelenmiş bir tıbbi olgu, ancak iyi haber şu ki, tespit edildikten sonra genellikle geri döndürülebilir.

Birleşik Krallık’ta 10 milyondan fazla kişi düzenli olarak baş ağrısı çekiyor ve bu da her 25 aile hekimi ziyaretinden birini oluşturuyor. Baş ağrılarının çoğu zararsız ve ciddi bir sorunun belirtisi değil.

Birçok kişi beyin tümörü olabileceğinden endişe etse de, baş ağrısı çekenlerin %1’inden azı gerçekten bu hastalığa sahip oluyor.

Baş ağrısının çok sayıda olası nedeni olduğundan, pratisyen hekimler dedektiflik yapmalı. Ayrıntılı bir tıbbi öykü ve muayene, bazen de bir uzmana yönlendirmeyle birlikte önemli.

Zorluk, baş ağrısının ciddi bir altta yatan nedene mi işaret ettiğini yoksa iyi huylu mu olduğunu belirlemek. Ancak iyi huylu baş ağrıları bile kişinin günlük yaşamını büyük ölçüde etkileyebilir ve yine de uygun bakıma ihtiyaç duyabilir.

Tedavi, baş ağrısının türüne bağlı. Örneğin, migrenler bulantı önleyici ilaçlar veya beta blokerlerle tedavi edilebilirken, anksiyete veya depresyonla ilişkili baş ağrıları ruh sağlığı desteğiyle iyileşebilir. Beslenme değişiklikleri ve egzersiz gibi yaşam tarzı değişiklikleri de birçok uzun süreli baş ağrısı türünün yönetilmesine yardımcı olabilir.

Ancak doktorlar genellikle belirgin bir örüntüye sahip başka bir kalıcı baş ağrısı türüyle karşılaşırlar. Hastalar, üç ay veya daha uzun süre düzenli olarak ağrı kesici kullandıktan sonra başlayan veya kötüleşen tekrarlayan baş ağrıları yaşadıklarını bildirmekte.

Bu durum, migren, gerilim tipi baş ağrısı veya sırt ya da eklem ağrısı gibi diğer ağrılı rahatsızlıkları olan kişilerde görülebilir. Bazıları, genellikle giderek daha sık olmak üzere birden fazla ilaç türü alabilir ve ilk başta mantıklı görünmeyen sinir bozucu bir döngüye saplanabilir.

Muhtemel tanı, aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrıları. Bu durumun insanların yaklaşık %1-2’sini etkilediği ve kadınlarda üç ila dört kat daha yaygın olduğu düşünülmekte.

Suçlu genellikle ağrı kesicilerin kendisidir. Yaralanmalardan veya ameliyatlardan kaynaklanan orta şiddetteki ağrıyı tedavi etmek için kullanılan kodein gibi opioidler, kabızlık, uyuşukluk, mide bulantısı, halüsinasyonlar ve baş ağrıları gibi uzun bir yan etki listesine sahip.

Baş ağrısına neden olabilen sadece güçlü opioid bazlı ilaçlar değil. Parasetamol ve NSAID’ler (ibuprofen gibi steroid olmayan antienflamatuarlar) gibi yaygın ağrı kesiciler de rol oynayabilir. Hatta bazı ilaçlar parasetamol ile ko-kodamol gibi bir opioidi birleştirir.

Ağrı Kesicileri Sürekli Kullanmak Ağrıyı Tetikliyor

Parasetamol, kodein gibi ilaçlara kıyasla daha basit bir yan etki profiline sahip. Yaşa ve kiloya bağlı olarak önerilen günlük sınırlar dahilinde alındığında, genellikle güvenli ve etkili bir ağrı kesici.

Ancak önerilen dozdan fazlasını almak veya çok sık kullanmak çok tehlikeli olabilir. Bu durum, karaciğer yetmezliği gibi ciddi, hatta bazen ölümcül komplikasyonlara yol açabilir.

Yan etkiler daha az yaygın olsa da, çalışmalar parasetamolün düzenli kullanımının bazı kişilerde kronik baş ağrılarını tetikleyebileceğini gösterdi.

Ağrı kesicilerin yanı sıra başka ilaçlar da sorunlara yol açabilir. Triptanları (migren ataklarını durduran ilaçlar) çok sık kullanmak da aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrılarına neden olabilir.

“Aşırı kullanım” terimi, hastaların önerilen günlük dozdan fazlasını aldıkları izlenimini verebilir; bu durum gerçekleşebilir ve ciddi riskler taşıyor. Ancak, aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrılarının çoğunda hastalar ne doz sınırlarını aşmakta ne de ilacı her gün almakta.

Parasetamol veya NSAID’ler, ayda 15 gün veya daha fazla kullanıldığında aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrıları geliştirebilir. Opiyatlarda ise baş ağrıları daha seyrek kullanımla, hatta bazen ayda sadece on gün sonra bile ortaya çıkabilir.

Bu nedenle, reçetesiz satılanlar da dahil olmak üzere herhangi bir ağrı kesiciyi uzun süre kullanmanız gerekiyorsa bir doktora danışmanız önemli. Herkeste aşırı ilaç kullanımına bağlı baş ağrısı gelişmiyor ve risk kişiden kişiye farklılık gösteriyor, bu da bireysel duyarlılığın büyük rol oynadığı anlamına geliyor.

Bu baş ağrılarının tedavisi zor olabilir. Hastaların, kullandıkları ilacın soruna neden olduğunu kendi başlarına fark etmeleri genellikle zor. Genel yaklaşım, ilaçları kılavuz eşliğinde kademeli olarak kesmek ve sonunda tamamen bırakmak.

Bu durum hastalara, özellikle de parasetamol gibi ağrı kesicilerin baş ağrılarını hafifleteceğini düşündükleri için, anlaşılmaz gelebilir. Bazıları, ilacı azalttıkça ağrılarının daha da kötüleşeceğinden endişe ediyor. Bu nedenle, tanıyı doğrulamak, ilerlemeyi izlemek ve tedavinin sonraki adımlarını planlamak için bir doktorla yakın bir şekilde çalışmak çok önemli.

Ayda 15 günden fazla baş ağrısı çekiyorsanız, aile hekiminize görünmeniz önemli. Bunu konuşmak, altta yatan nedenleri belirlemeye ve bu genellikle güçten düşüren semptom kalıplarını açıklamaya yardımcı olabilir. Bir baş ağrısı günlüğü tutmak – semptomları ve günlük ayrıntıları not etmek – da tanıyı destekleyebilir.

Bazı ilaçların, özellikle de ağrı kesicilerin baş ağrısını neden kötüleştirebildiği tam olarak anlaşılamıyor. Ancak, artık iyice yerleşmiş olan bu bağlantının farkında olmak ve tıbbi yardım almak önemli.

Bazı hastalar ancak belirli ilaçları tamamen bıraktıklarında şu rahatsız edici gerçeği keşfederler: Ağrılarının, bağımlı oldukları ilaçlar tarafından körüklendiği gerçeği.

Derleyen: Damla Şayan