- Apollo misyonları gerçekleştirilirken Ay yüzeyinden getirilen örnekler taklit ederek simüle edilmiş Ay tozu oluşturuldu ve nohut yetiştirildi.
- Ay’da bildiğimiz anlamda toprak yok, ancak Ay’ın yüzeyinde regolit, yani yüzeydeki gevşek toz ve kaya parçaları var.
- Araştırmacılar, deneyde yetiştirmek için nohutu seçti. Nedeni ise nohut, protein ve mikro besinler bakımından yüksek değere ve mantarlarla simbiyotik bir ilişkiye sahip. Nohut, köklerinde ise simbiyontun büyümesi için alan sunuyor.
Apollo misyonları gerçekleştirilirken Ay yüzeyinden getirilen örnekler taklit ederek simüle edilmiş Ay tozu oluşturuldu ve nohut yetiştirildi. Bu çalışmanın diğer bitki türlerine de genişletilebileceğini varsayarsak Ay üslerinin kısmen kendi kendine yeterli olduğu bir geleceğe doğru atılmış bir adım olarak bu durumu nitelendirebiliriz.
Kendi yiyeceklerini yetiştirme kapasitesi gelecekteki uzay kolonileri için temel bir gereklilik. Antarktika’daki üslerde bile artık moral amaçlı taze meyve ve sebze yetiştiriliyor.
Ay’da bildiğimiz anlamda toprak yok, ancak Ay’ın yüzeyinde regolit, yani yüzeydeki gevşek toz ve kaya parçaları var. Apollo misyonları sırasında, iniş alanlarından daha büyük kaya parçalarıyla birlikte regolit örnekleri de getirilmişti. Henüz hakem değerlendirmesinden geçmemiş bir ön baskıda, iki tarım bilimci, Dünya’daki mantarların ve solucan gübresinin bu ortamda bitki yetiştirmenin anahtarı olduğunu iddia ediyor.
Ay regoliti, uzay tarımı için iki engel teşkil edebilir: İçerdiği şeyler ve eksikleri. İkincisinin üstesinden gelmek daha kolay; hayati besin maddeleri yetersiz olduğunda Dünya’dan takviye getirebiliriz, ancak toksinler daha büyük bir zorluk teşkil eder.
Texas A&M Üniversitesinden Jessica Atkin ve Brown Üniversitesi doktora öğrencisi Sara Oliveira Pedro dos Santos her iki engelle de başa çıktıklarını söylüyor. Bu iki araştırmacı, Ay topraklarındaki ağır metalleri yakalamak ve bitkiler tarafından ağır metallerin alınmalarını önlemek için arbusküler mikorizal mantarları kullandılar. Besin maddeleri içinse solucan çiftliğinin ürünü olan vermikomposta başvurdular. Araştırmacılar, solucanların sadece atık yiyeceklerle değil, kullanılmış giysi ve hijyen malzemeleriyle de beslenebileceğini belirtiyor.
NASA, artık yenilenmenin onlarca yıl uzakta olabileceğinden korkmadığından, Apollo misyonlarından alınan örneklere erişim gelişiyor. Bununla birlikte, birden fazla senaryoyu test etmek kullanılabilirliği aşabilirdi. Bu nedenle, Atkin ve dos Santos, Apollo örneklerini olabildiğince yakından kopyaladılar ve solucan dışkısıyla karıştırılmış %25 ile %100 taklit ay regolitinden oluşan kaplar oluşturdular. Kapların yarısına mantar aşısı yapıldı, kapların geri kalanı ise kendi başlarının çaresine bakmak zorunda bırakıldı.
Mantar koruması olmayan bitkiler 10. haftadan itibaren ölmeye başladı. Aşılama yapılsa bile, %100 Ay toprağındaki bitkiler, sadece iki hafta daha fazla dayanabildi. Bununla birlikte, % 75’e kadar Ay toprağında bulunanlar, daha iyi performans gösterdi ve klorofil eksikliği belirtilerine rağmen çiçek açtı. Deney devam ettikçe daha fazla veri elde edileceği vadediliyor.
Araştırmacılar deneyde yetiştirmek için nohutu seçti. Nedeni ise nohut, protein ve mikro besinler bakımından yüksek değere ve mantarlarla simbiyotik bir ilişkiye sahip. Nohut, köklerinde ise simbiyontun büyümesi için alan sunuyor.
Atkin ve dos Santos Ay toprağında bitki yetiştirmeyi deneyen ilk kişiler değil. Model bitki Arabidopsis thaliana, kullanılarak yapılan araştırmada tohumların çimlendiğini, ancak fidelerin olması gerekenden daha yavaş büyüdüğü gözlemlenmişti.
Derleyen:Serap Atabey
