• Blue Origin’in eski çalışanları Rob Meyerson ve Gary Lai, Ay’ın yüzeyinde helyum-3 çıkarmayı amaçlayan bir şirket kurdu.
• Helyum-3’ü Dünya’ya getirerek satmayı planlayan şirket, uzay madenciliği alanında yeni bir dönem başlatabilir.
• Şirketin başarılı olması durumunda geniş bir pazar oluşabilir.

Blue Origin’in eski çalışanlarından Rob Meyerson ve Gary Lai, Ay yüzeyinden helyum-3 çıkarma üzerine çalışıyor. Çıkarılan helyum-3’ü Dünya’ya getirerek, buradaki uygulamalar için satmayı amaçlayan bir şirket kurdular.

Şirket, 2022 yılında kurulduğundan beri gizlice faaliyet gösteriyordu. Ancak çarşamba günü, daha önceki melek yatırım turlarına ek olarak 15 milyon dolar topladığını açıklayarak gün yüzüne çıktı. Bu haber, finansman miktarı küçük olmasına rağmen etkileri potansiyel olarak büyük bir haber.

Son zamanlarda uzay yolculuklarında dile getirilen “Ay Ekonomisi” hakkında çok fazla tartışılıyor. Peki “Ay Ekonomisi” denilen şey ne? Ay’a seyahat gibi faaliyetler gerçekleştirme planlarını açıklayan pek çok firma, NASA’ya ve hükümet sözleşmelerini yerine getiren diğer taraflara hizmet etmek veya Ay suyu satmak amacıyla kullanıyor. Diğer bir deyişle bu ekonominin nihayetinde tek müşterisi NASA’dır.

Interlune, Dünya’da nadir ve sınırlı miktarda bulunan helyum-3’ü toplayarak, Ay’daki kaynaklardan değer elde etmesi bu durumu değiştirebilir. Yine de bu konuyla ilgili pek çok soru akılları kurcalıyor. En başta şirketin; Ay üzerindeki aşındırıcı, kayalık ve kir benzeri bir madde olan Ay regolitinden gazı çıkarmak için bir araç bulması gerekli. Daha sonra helyum-3’ü toplayarak Dünya’ya geri göndermesi gerekli. Şu anda bunu yapmanın bir yolu yok. Son aşama olarak, bu işi desteklemek için, Dünya üzerinde kararlı bir izotopa yönelik, geniş ve sürdürülebilir bir pazar olacağını kanıtlaması gerekli.

Bununla birlikte, NASA insanları Ay’a geri döndürmek için Artemis Programına on milyarlarca dolar yatırım yaptı. Bu durum, Meyerson’a göre artık Ay Madenciliği şirketi kurmak için gerekli kaynakların elde edilebileceği bir dönemi başlatıyor. Önceden imkânsız gibi gözüken bu durum, bugün zor da olsa mümkün hale geliyor.

Meyerson bir röportajında, “Helyum-3, Ay’a gitmeyi ve onu Dünya’ya geri getirmeyi destekleyecek kadar yüksek fiyatlı tek kaynak. Bugün satın almak isteyen müşteriler var.” dedi.

Yararlı bir Helyum izotopu

Helyum-3, iki proton ve bir nötron içeren kararlı bir helyum izotopudur. Güneşte füzyon ile üretilir ve Güneş rüzgarı ile taşınır. Ancak Dünya’nın manyetosferi bu parçacık akışını gezegenden uzaklaştırır.

Bu madde Dünya’da doğal olarak oluşmaz. Bu element yalnızca nükleer silah testlerinden ve reaktörlerden, radyoaktif bozunumdan sınırlı miktarda elde edilebilir. Helyum-3 elementinin bir litresinin maliyeti birkaç bin doları bulur. ABD Enerji Bakanlığı tarafından bunun geri dönüştürülmesine yönelik çalışmalar yapılmakta. Ay’ın çevresinde manyetosfer bulunmadığından, Ay regolitinin ceplerinde büyük miktarda helyum-3 gazının hapsolduğuna inanıyor.

Meyerson, yakın gelecekte süperiletken kuantum hesaplama endüstrisinde ve tıbbi görüntülemede helyum-3’e önemli bir talep olacağını söyledi. Daha uzun vadede helyum-3’ü yakıt olarak kullanan bir füzyon reaktörünün çalıştırılma olasılığı bulunmakta. Bu Apollo 17 ile Ay’a giden jeolog Harrison “Jack” Schmitt gibi insanlar tarafından uzun zamandır savunulan bir konu. Ancak bilim camiasında bu yaklaşımın uygulanabilirliği hâlâ tartışılıyor.

Derleyen: Nur Sena Taş