Yapay zeka modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için gereken elektrik miktarı katlanarak artarken Çin, bu talebi karşılayacak yeni nesil nükleer teknolojilere yöneldi. Financial Times’ın haberine göre ülke, hem küçük modüler reaktör (SMR) hem de füzyon enerjisi projelerinde inşaat ve yatırım hızını belirgin biçimde artırdı. Hedef, 2030’a kadar dört katına çıkması beklenen veri merkezi enerji tüketimini karşılamak.

Enerji Talebi Dört Kata Katlanıyor

Financial Times’ın 21 Eylül’de yayımladığı rapora göre, dünya genelinde inşa halindeki 58 geleneksel nükleer reaktörün yarısından fazlası Çin’de bulunuyor. Danışmanlık şirketi Wood Mackenzie, ülkedeki veri merkezlerinin elektrik tüketiminin 2030’a kadar mevcut seviyenin dört katına çıkarak 774 teravat-saate ulaşacağını öngörüyor. Yapay zeka iş yükleri ve geniş çaplı sanayi üretimindeki artış, bu talebi hızlandıran başlıca etkenler arasında sayılıyor. Bu durum, Pekin yönetiminin 2060 yılı karbon nötrlüğü hedefine ulaşma konusundaki baskısını da artırıyor. Geçen yıl Şanghay’da kurulan Junhe Nuclear, 300 milyon yuanlık girişim sermayesi çekerek yaklaşık 2031’de faaliyete geçirmeyi hedeflediği ilk küçük modüler reaktörünü tasarlıyor. Şirket yetkilileri, yapay zekanın yol açtığı enerji açığını kendileri için bir fırsat olarak nitelendiriyor.

Füzyon Yarışında Yeni Oyuncular

Nükleer füzyon cephesinde de hareketlilik artıyor. Şanghay merkezli NovaFusionX, alan-tersine çevrilmiş konfigürasyon yöntemini kullanan küçük modüler füzyon reaktörleri geliştiriyor. Daha önce ABD Enerji Bakanlığı’nda füzyon araştırma projelerine liderlik eden Guo Houyang tarafından kurulan şirket, bu yılın sonuna kadar ilk plazma deşarjını gerçekleştirmeyi, 2029’a kadar net enerji kazanımına ulaşmayı ve 2030’ların başında ilk demonstrasyon reaktörünü devreye almayı planlıyor. NovaFusionX, iki finansman turunda yaklaşık 247 milyon dolar toplayarak 1,5 milyar dolarlık bir değerlemeye ulaştı. ABD merkezli Özel Rekabetçi Çalışmalar Projesi’nin analizine göre Çin, füzyon ticarileştirme çalışmaları için benzer ABD Enerji Bakanlığı girişimlerine kıyasla yaklaşık üç kat daha fazla kaynak seferber ediyor. Füzyon teknolojisi, Çin Komünist Partisi’nin son beş yıllık ekonomik planında sekiz hedef teknolojiden biri olarak yer alıyor.

Küresel Nükleer Rekabette Yeni Denge

Çin Devlet Enerji Yatırım Şirketi’nin baş tasarımcısı Zheng Mingguang, Financial Times’a yaptığı açıklamada Çin’in dünyanın en eksiksiz nükleer enerji tedarik zincirine ve Ar-Ge iş gücüne sahip olduğunu söyledi. Pekin merkezli araştırma kuruluşu Gavekal’dan Damien Ma ise önümüzdeki on yıl içinde Çin’in dünyanın en dinamik ve en önemli nükleer sektörüne sahip ülke haline geleceğini öngördü. Ma’ya göre ABD’de nükleer inşaat, yüksek sermaye maliyetleri ve düzenleyici engeller nedeniyle yavaşlarken Çin kendi iç kapasitesini bir ihracat sanayisine dönüştürüyor. Financial Times, bu hafta Washington’da düzenlenen ABD-Çin zirvesinin ardından enerji ve teknoloji rekabetinin iki ülke arasında yeni bir gerilim odağı haline gelmesinin beklendiğini aktardı.