Kanser ve otoimmün hastalık tedavisinde yeni bir dönem, vücudun içinde çalışan “in vivo” CAR-T ilaçlarıyla şekilleniyor. Nature’da yer alan bir değerlendirmeye göre bu alandaki küresel yarışın merkezi Çin. Dünya genelinde test edilen 140 in vivo CAR-T adayının büyük çoğunluğu Çinli araştırma gruplarının elinde.

Analiz ne söylüyor?

Boston Consulting Group’tan John Wu’nun başını çektiği ve geçen ay Nature Reviews Drug Discovery’de yayımlanan analiz, klinik denemelerdeki 140 in vivo CAR-T ilacının yüzde 82’sinin Çin merkezli ekiplerce geliştirildiğini ortaya koyuyor. Geleneksel CAR-T tedavisinde hastanın bağışıklık hücreleri vücuttan alınıp laboratuvarda değiştiriliyor ve geri veriliyor. In vivo yaklaşımda ise genetik talimat doğrudan vücuda iletiliyor; böylece hücreler hastanın içinde programlanıyor. Bu yöntem süreyi ve maliyeti düşürme potansiyeli taşıyor.

Çin’in hızının arkasında ne var?

Uzmanlar, Çin’in öne geçmesindeki ana etkenin “araştırmacı öncülüğündeki denemeler” olarak bilinen hızlı yol olduğunu belirtiyor. Bu model, araştırmacıların yeni tedavileri ilaç düzenleyicilerinin ön denetimi olmadan hızla insanlarda test etmesine ve erken klinik veri üretmesine imkân tanıyor. Nature’a konuşan uzmanlar bu hızın Çin’e belirgin bir avantaj sağladığını vurguluyor.

İlk klinik sonuçlar umut verici

Eylül 2025’te lupus hastalarında yapılan ilk insan denemesinde beş hastanın belirtileri tedaviden üç ay sonra iyileşti ve ciddi yan etki görülmedi. Eylül 2026’da ise otoimmün hastalığı olan 16 hastada iyileşme bildirildi. Aynı ay ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Çin’de geliştirilen ilk in vivo CAR-T tedavisinin kan kanseri klinik denemelerine başlamasını onayladı. Bu adım, Çin kaynaklı tedavilerin küresel ölçekte test edilmeye başladığını gösteriyor.