TechInsights Baş Strateji Sorumlusu ve eski ABD CHIPS Program Ofisi Baş Ekonomisti Dan Kim, küresel bellek çipi piyasasındaki daralmayı 10 üzerinden 8 olarak değerlendirdi ve bu oranın 2027 başında 10’a çıkacağını söyledi. Financial Times’a konuşan Kim, yapay zeka veri merkezlerinin mevcut DRAM arzının neredeyse tamamını tükettiğini, yeni üretim kapasitesinin devreye girmesinin ise yıllar alacağını vurguladı.

Rafta Hiçbir Ürün Kalmadı

Kim’e göre yaşanan kıtlık alışılmış bir döngüsel sıkışıklık değil. Sorun yalnızca yapay zeka hızlandırıcılarıyla eşleştirilen yüksek bant genişlikli belleklerle sınırlı kalmıyor; daha geniş ürün yelpazesinde de bellek arzının neredeyse tamamı çoktan satıldı. Yüksek fiyat ödemeye razı alıcılar bile üreticilerden yalnızca sipariş ettikleri miktarın küçük bir bölümünü karşılayabiliyor. Ana akım DRAM üretiminde pazarı elinde tutan Samsung, SK Hynix ve Micron, öngörülen 2027 arzının tamamını şimdiden müşterilere tahsis etmiş durumda. SK Hynix CEO’su Kwak Noh-jung, Temmuz ayında Reuters’a yaptığı açıklamada 2027’nin arz açısından sektörün tarihindeki en kötü yıl olacağını, talebin ise 2030’un ötesine kadar üretim kapasitesini aşacağını söyledi. Güney Kore, Idaho ve Çin’de inşası süren yeni fabrikaların 2027 sonu ya da 2028 başına kadar tam kapasiteye ulaşması bekleniyor.

Tüketici Fiyatlarına Yansıyor

Bellek çipi krizinin etkileri veri merkezlerinin çok ötesine geçiyor. Counterpoint Research’ün Küresel Akıllı Telefon Fiyat Artışı Takip Endeksi’ne göre 2026 yılı başından bu yana akıllı telefonların perakende fiyatları dünya genelinde ortalama yüzde 15 yükseldi; yeni model lansmanlarında ise fiyatlar bir önceki yıla kıyasla yüzde 25 daha yüksek belirleniyor. Araştırma şirketi Gartner’ın bu yılın başında yayımladığı tahmine göre DRAM ve SSD fiyatları 2026 sonuna kadar birlikte yaklaşık yüzde 130 artacak; bu durum bilgisayar fiyatlarını 2025 düzeylerine kıyasla yüzde 17, akıllı telefon fiyatlarını ise yüzde 13 yukarı çekecek. Gartner ayrıca bu yıl küresel bilgisayar sevkiyatlarının yüzde 10,4, akıllı telefon sevkiyatlarının ise yüzde 8,4 oranında düşeceğini öngörüyor.

Çin Faktörü ve Belirsiz Gelecek

Kim, Çinli bellek üreticileri YMTC ve CXMT’nin ilerleme kaydettiğini belirtiyor; YMTC artık küresel NAND üretiminin yüzde 10 ila 15’ini oluşturuyor. Ancak bu şirketler, gelişmiş litografi ekipmanlarına erişimlerini kısıtlayan ihracat yasakları nedeniyle hâlâ sınırlı kalmaya devam ediyor. Kim’in tahminlerine göre ABD, yapay zeka altyapı harcamalarının belirli merkezlerde yoğunlaşması sayesinde artık DRAM pazarının değer bazında yüzde 60’ından fazlasını temsil ediyor. Kim’e göre asıl soru, bir sonraki düşüş döngüsünde ne olacağı: Çinli üreticilerin o noktada daha fazla pazar payı elde etmek için ne kadar konjonktür karşıtı yatırım yapabileceği. Uzmanlara göre önümüzdeki aylarda açıklanacak üretim ve yatırım verileri, bu sorunun gerçek göstergesi olacak.