- Dünya, saatte yaklaşık 1.040 mil hızla dönüyor. Peki, ya aniden durursa?
- Kutuplarda olmadığınız sürece siz ve diğer her şey, saatte yüzlerce mil hızla uçabilirsiniz.
- Dünya’nın dönüşü, aslında her yüzyılda tahmini olarak 2,3 milisaniye oranında yavaşlıyor.
Dünya saatte 1,040 mil (1,674 kilometre/saat) hızla doğuya doğru dönüyor. Peki, ya Dünya aniden durursa?
Newton’un ilk eylemsizlik yasası sayesinde, başlangıçta saatte yaklaşık 1,040 mil hızla doğuya doğru savrulursunuz. İster okyanus ister kara olsun, nereye inerseniz inin, çarpma kuvveti muhtemelen sizi öldürür. Ağaçlar ve binalar da toprağa kök salmış olmalarına rağmen güvenli olmayacaktır. Colgate Üniversitesinde yer ve çevre bilimleri doçenti olan Joseph Levy, “Toprak malzemeleri basınç altında güçlüdür ancak gerilim altında çok zayıftır.” diyor. Başka bir deyişle yakındaki tuğla bina yüzlerce insanı taşıyabilir, çünkü zemini ve destek kirişleri ağırlık altında sıkışır. Ancak Levy, Dünya’nın ani duruşu nedeniyle binayı doğuya doğru iten ataletin, tuğlaları bir arada tutan harçtan çok daha güçlü olacağını ve bu nedenle tüm yapının parçalanabileceğini belirtiyor. Antarktika’daki bir kişi ise muhtemelen bazı çürüklerle hayatta kalır. Kutuplara yakın yerlerde dönme ekseni çok daha küçük, dolayısıyla dönme hızı da çok daha düşük olur.
Peki, ya Dünya yavaş yavaş dönmeyi bırakırsa?
Levy, “Doğal sistemlerde hiçbir şey bir anda tamamen durmaz.” diyor. Ya Dünya günler ya da haftalar içinde yavaşlarsa o zaman ne olur? Kademeli bir yavaşlama, sizi gökyüzüne doğru savrulmaktan koruyabilir ancak bir kez durduğunda yine büyük sıkıntı yaşarsınız.
Levy, kutuplara yakın yerlerde güneş ışığı çok yoğun olmayacağı için daha yüksek enlemlerin daha güvenli olabileceğini söylüyor. Ancak bu durumda dünyanın dört bir yanında gün ışığını kovalayan göçebe bir yaşam tarzına alışmanız gerekecek.
Beklenmedik hava koşullarıyla da baş etmek zorunda kalabilirsiniz. Dönen bir Dünya’da Güneş radyasyonunun çoğu, gezegenin ekvatoruna çarpar. Doçent Levy, genel olarak sıcak havanın, ekvator üzerinde yükseldiğini ve soğuduktan sonra kutuplara düştüğünü belirtiyor. Okyanus akıntıları da benzer bir yukarı-aşağı döngüsü izler.
Dünya gerçekten dönmeyi bırakabilir mi?
Dünya’nın dönüşü, gelgit frenlemesi adı verilen bir süreç nedeniyle yavaşlıyor. NASA’ya göre Ay’ın yer çekimi, gezegenimizin dönüşü üzerinde sonsuz küçüklükte bir sürüklenme yaratıyor. Bu nedenle her yüzyılda Dünya’nın dönüşü, fazladan 2,3 milisaniye yavaşlıyor. Ancak Ay’ın Dünya’yı tamamen durdurması pek olası değil. Dünya Ay’dan çok daha büyük ve sonuç olarak çok daha fazla açısal momentuma sahip.
Dünya’nın dönüşünü önemli ölçüde yavaşlatmanın bir yolu, insanlığın ona dev bir enerji kaynağı gibi davranması olacaktır. Örneğin, teorik olarak Dünya’yı bir volan sistemi olarak kullanabilir, dönüşünden elde edilen kinetik enerjiyi enerji ihtiyaçlarımıza uygulamak üzere depolayabiliriz.
Uzaydaki herhangi bir nesnenin Dünya’nın dönüşünü o zamandan önce durdurması neredeyse imkânsız. Levy, “Dünya’nın açısal momentumunun, tam bir felaket dışında herhangi bir şeyin onu yavaşlatması için çok büyük olduğunu belirtiyor. Bu durumda Dünya, yakın zamanda durmayacak, diyebiliriz.
Derleyen: Nazlı Koyuncu
