Google’ın AI Geliştirme Sürecindeki Sözleşmeli Çalışanlar

Google, son yıllarda AI ürünlerini –özellikle Gemini sohbet botu ve AI Overviews arama özetleri gibi– geliştirmek için Hitachi’ye bağlı GlobalLogic ve diğer dış kaynak şirketleri aracılığıyla binlerce sözleşmeli çalışanı devreye soktu. Bu çalışanlar, AI çıktılarını değerlendirme, düzenleme veya yeniden yazma gibi görevler üstleniyor; örneğin, Gemini’nin yanıtlarını daha “insansı” ve akıllı hale getirmek için uzman yargılarını kullanıyorlar. Çoğu ABD merkezli olan bu raters (değerlendiriciler), içerik moderatörlerine benzer şekilde, AI’nin doğru ve güvenli yanıtlar vermesini sağlıyor.

GlobalLogic’in “süper raters” programı, genellikle yüksek lisans veya doktora derecesine sahip yazarlar, öğretmenler ve yaratıcı alanlardan uzmanları gerektiriyor. 2023 baharında başlayan program, başlangıçta 25 kişiyle pilot olarak başlatıldı ve hızla büyüyerek yaklaşık 2.000 kişiye ulaştı. Ancak, 2025’in başından beri devam eden toplu işten çıkarmalarla, süper raters ve genel raters’ın toplam sayısı yaklaşık 1.500’e geriledi. Ağustos ayında en az iki dalgada 200’den fazla çalışan ani bildirimle işten çıkarıldı; bu, ücret ve çalışma koşulları üzerine devam eden bir çatışmanın parçası olarak görülüyor.

Çalışanlar, bu işten çıkarmaların protestolarını bastırma girişimi olduğunu iddia ediyor. Örneğin, Andrew Lauzon adlı bir rater, 15 Ağustos’ta aldığı e-postayla işten çıkarıldığını ve nedenin “proje küçültülmesi” olarak belirtildiğini söylüyor. Lauzon, Mart 2024’te katıldığı GlobalLogic’te AI çıktılarını derecelendirme ve prompt’lar oluşturma görevlerini üstlenmişti. Benzer şikayetler, iş güvencesizliğinin yüksek olduğunu ve düzenli kesintilerin 2025’te başladığını gösteriyor.

Çalışma Koşulları ve Ücret Sorunları

GlobalLogic çalışanları, uzmanlık gerektiren işlerine rağmen düşük ücretler ve kötü koşullardan şikayetçi. Süper raters’lar saatlik 28-32 dolar kazanırken, üçüncü taraf alt yükleniciler aracılığıyla işe alınanlar aynı iş için 18-22 dolar alıyor. Genel raters’lar ise 16 dolardan başlıyor ve önemli zam almadan daha zorlu projelere geçiriliyor. Alex adlı bir genel rater (gerçek adı gizli tutuldu), 2023’te işe alındığından beri “dikkat çekici bir zam” almadığını ve “daha talepkar” görevlere çekildiğini belirtiyor.

Koşullar, özellikle uzaktan çalışma ve performans baskısıyla ağırlaşıyor. Teksas’taki Austin ofisinde Temmuz ayında zorunlu ofise dönüş politikası getirildi; bu, finansal zorluklar, engellilik veya bakım sorumlulukları nedeniyle birçok çalışanı etkiledi. İç belgeler, raters’ların AI sistemini otomatik derecelendirme için eğittiğini ve kendi işlerini tehdit eden bir otomasyon döngüsüne hapsedildiğini ortaya koyuyor. Çalışanlar, görev sürelerinin 5 dakikaya indirilmesinin kaliteyi düşürdüğünü ve işten çıkarma tehditleriyle karşı karşıya olduklarını söylüyor. Alex, “Zihinsel olarak uyarıcı işten akıl almaz bir hale geldi” diyor.

The Guardian’ın 11 Eylül 2025 tarihli haberine göre, bu raters’lar AI endüstrisinin gölgede kalan iş gücünü temsil ediyor; yoğun son tarihler, düşük ücretler ve şeffaflık eksikliğiyle boğuşuyorlar. GlobalLogic, işe alımları sürdürürken mevcut çalışanları azaltıyor, bu da iş güvencesizliğini artırıyor.

Sendikalaşma Çabaları ve Misilleme İddiaları

Çalışanlar, 2023 sonlarında “Super Secret Secondary Location” adlı bir WhatsApp grubu kurarak örgütlenmeye başladı; grup 80 üyeye ulaştı. 2024 baharında Alphabet Workers Union (AWU) ile görüşmeler yaparak GlobalLogic şubesi oluşturmayı hedeflediler. Aralık 2024’te 18 üyeye ulaşan sendika, ücret eşitliği ve koşullar için anketler dağıttı; Şubat 2025’e gelindiğinde üyelik 60’a çıktı.

Ancak, bu çabalar misillemeyle karşılaştı. Ocak 2025’te bir çalışanın istifası sonrası sosyal kanallarda örgütlenme tartışmaları patlak verdi; GlobalLogic, konuları silerek ve tartışmaları bastırarak yanıt verdi. Şubat başında, uzaktan çalışanların bağlantı kurduğu sosyal kanallar (Google’ın queer gruplarından oyunculardan oluşanlara kadar) çalışma saatlerinde yasaklandı. Faith Frontera, “Bu alanlar bizi daha insansı hissettiriyordu” diyor.

Ricardo Levario, en aktif örgütleyicilerden biri olarak anket dağıttıktan sonra uyarı aldı ve Hitachi’ye whistleblower şikayeti yaptı. Dört gün sonra, sosyal alan politikası ihlali gerekçesiyle işten çıkarıldı. Levario, “Birlikte örgütlenmek için temel atıyorduk” diyor. İki çalışan, Ulusal İşçi İlişkileri Kurulu’na (NLRB) haksız işten çıkarma şikayeti yaptı: Biri ücret şeffaflığı için, diğeri meslektaşlarını savunduğu için.

Fortune’un 18 Şubat 2025 haberine göre, AWU’nun NLRB’ye yaptığı şikayet, GlobalLogic’in ücret tartışmalarını yasakladığını ve Levario’yu kovduğunu iddia ediyor; bu, 1.800 çalışanın haklarını ihlal ediyor. NLRB, sendikasız çalışanların ücret ve koşullar hakkında konuşma hakkını koruyor. The Nation’ın Haziran 2025 raporuna göre, sendika çabaları Trump yönetiminin NLRB’yi zayıflatmasıyla zorlaşıyor, ancak üç çalışan daha şikayet planlıyor.

Android Police’un 15 Eylül 2025 haberine göre, iki sözleşmeli çalışan NLRB’ye misilleme şikayeti yaptı; GlobalLogic, sosyal kanalları silerek ve yasaklayarak örgütlenmeyi engelledi. DAIR Institute’ten Mila Miceli, “Bu, veri işleyen dış kaynak şirketlerinin standart playbook’u” diyor.

Google ve GlobalLogic’in Yanıtları

Google sözcüsü Courtenay Mencini, “Bu bireyler GlobalLogic veya alt yüklenicilerinin çalışanları, Alphabet’in değil. İstihdam ve çalışma koşullarından onlar sorumlu” dedi. Google, tedarikçilerini Supplier Code of Conduct’a göre denetlediğini belirtiyor. GlobalLogic yorum yapmayı reddetti. HR Grapevine USA’nın Şubat 2025 haberine göre, Google, Alphabet’in “ortak işveren” statüsünü reddediyor, ancak NLRB bazı durumlarda Alphabet’i sorumlu tuttu.

Bu olaylar, AI endüstrisindeki emek sömürüsünü vurguluyor. Kenyalı AI etiketleyicilerin Data Labelers Association’ı kurması ve küresel içerik moderatörlerinin Nisan 2025’te Global Trade Union Alliance’ı oluşturması gibi, benzer mücadeleler artıyor. Türkiye gibi ülkelerde de içerik moderatörleri benzer sorunlar yaşıyor; örneğin, Kenya, Türkiye ve Kolombiya’dan moderatörler bu ittifakta yer alıyor.

Küresel Etkiler ve Gelecek Beklentileri

Bu gelişmeler, AI’nin arkasındaki insan emeğinin sömürüldüğünü gösteriyor. Economic Times’ın Ağustos 2025 raporuna göre, 2025’te AI odaklı şirketler gibi Scale AI de 200 personel ve 500 sözleşmeli çalışanı işten çıkardı; otomasyon ve maliyet kesintileri neden. Business Insider, Intel’in %15 küçülmesini ve Boeing’in kesintilerini listeliyor; AI, iş gücünü dönüştürüyor.

Türkiye’deki teknoloji sektörü için bu, dış kaynaklı AI işlerinin risklerini hatırlatıyor. Yerel geliştiriciler ve moderatörler, benzer ücret ve koşul sorunlarıyla karşılaşabilir. Reuters ve BBC gibi kaynaklar, AI emek piyasasının küresel olarak dengesizleştiğini belirtiyor; sendikalaşma, otomasyona karşı koruma sağlayabilir.

Sonuç olarak, GlobalLogic olayı, AI devriminin insan maliyetini ortaya koyuyor. Çalışanlar, “plajdaki cankurtaranlar” gibi kritik rollerine rağmen korunmasız. NLRB şikayetleri, değişim için umut verse de, endüstri daha adil pratiklere ihtiyaç duyuyor.