• Singapur Ulusal Üniversitesi Bilgisayar Fakültesi, yapay zeka yardımıyla görme engelli kişilerin etraflarındaki nesneleri “görmelerine” yardımcı olan uygun fiyatlı giyilebilir bir yardımcı cihaz olan AiSee’yi tanıttı.
• AiSee, yapay zekanın yardımıyla nesneyi tanımlayacak ve kullanıcı tarafından sorgulandığında daha fazla bilgi sağlayacak.
• Akıllı telefon eşleştirmesi gerektiren çoğu giyilebilir yardımcı cihazla karşılaştırıldığında AiSee, herhangi bir ek cihaza ihtiyaç duymadan bağımsız bir sistem olarak çalışır.

Market alışverişi çoğumuz için ortak bir faaliyettir, ancak görme engelli insanlar için market ürünlerini tanımlamak göz korkutucu olabilir. Singapur Ulusal Üniversitesi Bilgisayar Fakültesinden (NUS Computing) bir grup araştırmacı, yapay zeka yardımıyla görme engelli kişilerin etraflarındaki nesneleri “görmelerine” yardımcı olan uygun fiyatlı giyilebilir bir yardımcı cihaz olan AiSee’yi tanıttı.

Görme engelli bireyler, özellikle hem basit hem de karmaşık karar verme süreçleri için hayati önem taşıyan nesne tanımlama konusunda günlük zorluklarla karşılaşıyor. Yapay zeka alanındaki atılımlar görsel tanıma yeteneklerini önemli ölçüde geliştirmiş olsa da bu gelişmiş teknolojilerin gerçek dünyadaki uygulamaları zorlu ve hataya açık olmaya devam ediyor. İlk olarak 2018 yılında geliştirilen ve beş yıllık bir süre zarfında aşamalı olarak yükseltilen AiSee, en son yapay zeka teknolojilerinden yararlanarak bu zorlukların üstesinden gelmeyi amaçlıyor.

AiSee Projesi’nin baş araştırmacısı NUS Computing Bilgi Sistemleri ve Analitik Bölümünden Doçent Suranga Nanayakkara cihazla ilgili şunları söyledi: “AiSee ile amacımız kullanıcıları daha doğal bir etkileşimle güçlendirmek. İnsan merkezli bir tasarım sürecini takip ederek, bir kamera ile güçlendirilmiş gözlük kullanımına yönelik tipik yaklaşımı sorgulamak için nedenler bulduk. Görme bozukluğu olan kişiler damgalanmaktan kaçınmak için gözlük takmakta isteksiz olabilirler. Bu nedenle, gizli kemik iletimli bir kulaklık içeren alternatif bir donanım öneriyoruz.”

Kullanıcının bir nesneyi tutması ve nesnenin görüntüsünü yakalamak için dahili kamerayı etkinleştirmesi yeterlidir. AiSee, yapay zekanın yardımıyla nesneyi tanımlayacak ve kullanıcı tarafından sorgulandığında daha fazla bilgi sağlayacak.

Akıllı telefon eşleştirmesi gerektiren çoğu giyilebilir yardımcı cihazla karşılaştırıldığında AiSee, herhangi bir ek cihaza ihtiyaç duymadan bağımsız bir sistem olarak çalışır.

AiSee üç temel bileşenden oluşuyor:

Göz: Görme motoru bilgisayar yazılımı

AiSee, kullanıcının görüş alanını yakalayan bir mikro-kamera içermektedir. Bu, AiSee’nin “görüntü motoru bilgisayarı” olarak da adlandırılan yazılım bileşenini oluşturuyor. Yazılım, işlenmek üzere yakalanan görüntüden metin, logo ve etiket gibi özellikleri çıkarabiliyor.

Beyin: Yapay zeka destekli görüntü işleme birimi ve etkileşimli soru-cevap sistemi

Kullanıcı ilgilendiği nesnenin fotoğrafını çektikten sonra AiSee, nesneyi tanımlamak amacıyla çekilen görüntüleri işlemek ve analiz etmek için gelişmiş bulut tabanlı yapay zeka algoritmalarından yararlanıyor. Kullanıcı ayrıca nesne hakkında daha fazla bilgi edinmek için bir dizi soru sorabilir.

AiSee, nesneleri tanımlamak ve kullanıcının sorgularını anlamak için gelişmiş metinden sese ve konuşmadan metne tanıma ve işleme teknolojisini kullanır. Geniş bir dil modeliyle desteklenen AiSee, etkileşimli soru-cevap alışverişlerinde üstünlük sağlayarak sistemin kullanıcının sorgularını doğru bir şekilde anlamasını ve bunlara hızlı ve bilgilendirici bir şekilde yanıt vermesini sağlar.

Hoparlör: Kemik iletimli ses sistemi

AiSee’nin kulaklığı, kafatası kemikleri aracılığıyla ses iletimini sağlayan kemik iletim teknolojisini kullanır. Bu, görme engelli bireylerin işitsel bilgileri etkili bir şekilde alabilmelerini sağlarken, konuşmalar veya trafik gürültüsü gibi dış seslere de erişebilmelerini sağlar. Çevresel sesler, özellikle güvenlikle ilgili durumlarda karar vermek için gerekli bilgileri sağladığından, bu durum görme engelli kişiler için özellikle hayati önem taşıyor.

Doç. Dr. Nanayakkara şu açıklamayı yaptı: “Şu anda Singapur’daki görme engellilerin bu düzeyde gelişmiş bir yardımcı yapay zeka teknolojisine erişimi yok. Bu nedenle AiSee’nin görme engellilerin şu anda yardım gerektiren görevleri bağımsız olarak yerine getirmelerini sağlama potansiyeline sahip olduğuna inanıyoruz. Bir sonraki adımımız AiSee’yi uygun fiyatlı ve geniş kitleler için erişilebilir kılmak. Bunu başarmak için daha ergonomik bir tasarım ve daha hızlı bir işlem birimi de dahil olmak üzere daha fazla geliştirme yapıyoruz.” 

Görme engelli bir kullanıcı olarak AiSee’nin test edilmesine yardımcı olan NUS öğrencisi Mark Myres hem kısmi görme engelli hem de hiç göremeyen insanlar için ürünün çok faydalı olduğunu söyledi.

Doç Dr. Nanayakkara ve ekibi şu anda görme engelli kişilerle kullanıcı testi yapmak üzere Singapur’daki SG Enable ile görüşmelerini sürdürüyor. Elde edilecek bulgular AiSee’nin özelliklerinin ve performansının iyileştirilmesine yardımcı olacak.

SG Enable, bu projenin ötesinde, yapay zeka, insan-bilgisayar arayüzü ve yardımcı teknolojinin engelli kişilere nasıl daha fazla teknolojik seçenek sunabileceğini araştırmak için NUS ile işbirliği yapmayı da amaçlıyor.

Derleyen: Esin Özcan