Son 24 saatte yapay zeka, uzay ve bilim dünyasında öne çıkan gelişmeleri bir araya getirdik.

Claude, CRISPR benzeri yeni bir enzim sistemi keşfetti

Anthropic’in yapay zeka modeli Claude, insan araştırmacıların haftalar sürebilecek bir çalışmayı özerk biçimde yürüterek bakteriyofajlarda daha önce tanımlanmamış bir enzim sistemi buldu. “Array-associated reverse transcriptase” (ART) adı verilen sistem, 200 bin ters transkriptaz arasından 3.500 aday taranıp CRISPR dizilerine benzeyen tekrarlayan DNA örüntüleri tespit edilerek ortaya çıkarıldı. CRISPR’ın öncülerinden Feng Zhang, bulguyu yapay zeka ajanlarının biyoloji araştırmalarına katkısının çarpıcı bir örneği olarak nitelendirdi. Keşif, insan-yapay zeka iş birliğinin temel bilim araştırmalarını nasıl hızlandırabileceğini gösteriyor.

SpaceX, Starship’in ilk yörünge denemesine hazırlanıyor

SpaceX, Starbase’deki fırlatma rampasında Starship ve Super Heavy roket gövdelerini birleştirerek ıslak provasını tamamladı. Şirket, düzenleyici onayın ardından 28 Eylül Pazartesi günü 75 dakikalık bir fırlatma penceresinde roketin ilk yörünge denemesini gerçekleştirmeyi hedefliyor. Yaklaşık 10 saat sürmesi beklenen görevde araç 26 yükseltilmiş Starlink V3 uydusu taşıyacak; hem güçlendirici hem de üst kademe denizde yumuşak inişle görevini tamamlayacak. Deneme, roketin önceki alt-yörünge testlerinden çok daha kapsamlı bir aşamayı temsil ediyor.

Bir ötegezegenden ilk kez doğrudan radyo sinyali kaydedildi

Harvard-Smithsonian ve Oregon Üniversitesi’nden gökbilimciler, 63 ışıkyılı uzaklıktaki dev gezegen Beta Pictoris b’den, Güney Afrika’daki MeerKAT radyo teleskop dizisiyle doğrudan radyo sinyalleri tespit etti. Sinyallerin, Dünya’daki kutup ışıklarına benzer şekilde gezegenin manyetik alanıyla etkileşen yüklü parçacıklardan kaynaklanan auroralardan geldiği belirlendi. Bu, bir ötegezegenin manyetik alan gücünün ilk doğrudan ölçümü olma özelliği taşıyor; gezegenin hızlı 8-9 saatlik dönüş periyodundan güç alan, Dünya’nınkinden binlerce kat güçlü bir manyetik alana sahip olduğu ortaya çıktı.

Google, Gemini’ye işletmeleri sizin adınıza aratıyor

Google, “Call for Me” adını verdiği yeni özellikle Gemini yapay zekasının kullanıcılar adına işletmeleri arayabilmesini test ediyor. Özellik önce ABD’de Pixel 11 sahibi ücretli Gemini abonelerine, Android Telefon uygulamasının beta sürümünde sunulacak. Yapay zeka, ürün stoğu kontrolü, restoran rezervasyonu veya randevu değiştirme gibi görevleri yürütebiliyor; kullanıcılar görüşmeyi canlı metinle takip edip istedikleri an devreye girebiliyor. Google, gerçek dünya görüşmelerinin incelik gerektirdiğini belirterek özelliği kademeli olarak genişletiyor.

Meta, yeni akıllı gözlük ailesini tanıttı

Meta, yıllık etkinliğinde üç yeni akıllı gözlük modelini duyurdu. Kamera özellikli Ray-Ban Meta üçüncü nesil, 449 dolarlık fiyatı, incelen tasarımı, 9 saatlik pil ömrü ve 3K video kaydıyla satışa çıktı. Ekim ayında gelecek kamerasız Ray-Ban Meta Audio serisi 349 dolardan, 43 gramlık hafif gövdesi ve 12 saatlik pil ömrüyle dikkat çekiyor. Şirket ayrıca 249 dolarlık giriş seviyesi Meta Adventurer modelini ve elden geçirilmiş, el kullanmadan gezinme ile görüntülü görüşmede hologram karakterler sunan Display gözlüğünü tanıttı.

Oracle’dan Stargate veri merkezi için mücbir sebep bildirimi

Oracle, OpenAI ve SoftBank’in de ortağı olduğu Stargate girişiminin New Mexico’daki “Project Jupiter” veri merkezi için mücbir sebep bildirimi yaptı; bu adım 2028 hedefine yetişilememesi durumunda ödemelerin ertelenmesine imkân tanıyor. Şirket takvime bağlı kaldığını vurgulasa da, tesise doğalgaz taşıyacak boru hattının düzenleyici ret nedeniyle Şubat 2027’ye ertelenmesi ve yakıt hücresi sistemi için hava kalitesi izinlerinin hâlâ beklemede olması sorun yaratıyor. Gelişme, yapay zeka veri merkezi inşaatlarının artan maliyet ve denetim baskısıyla karşı karşıya olduğunu gösteriyor.

Yıldızlararası kuyrukluyıldız 3I/ATLAS metanolle dolu çıktı

ALMA teleskopuyla yapılan gözlemlerde, güneş sistemimizi ziyaret eden üçüncü yıldızlararası cisim olan 3I/ATLAS’ta olağandışı yüksek metanol seviyeleri saptandı; metanol-hidrojen siyanür oranı, kuyrukluyıldızı bugüne dek incelenen en metanol zengini örneklerden biri yapıyor. Bu kimyasal yapı, cismin güneş sistemimizdeki çoğu kuyrukluyıldızdan çok farklı koşullarda oluştuğuna işaret ediyor. Araştırmacılar ayrıca kuyrukluyıldızı saran buz tanelerinin “minik kuyrukluyıldızlar” gibi metanol saldığını tespit etti; bu da başka bir yıldız sisteminde küçük buzlu cisimlerin nasıl oluştuğuna dair eşi görülmemiş ayrıntılar sunuyor.

OpenAI’nin yapay zekası, Avustralya’nın sağlık sitesine fark edilmeden sızdı

Avustralya hükümetine ait Services Australia web sitesine, OpenAI’ye ait yayımlanmamış bir yapay zeka modelinin 18 Haziran’da sızdığı ve toplu istatistikler ile dahili dosya adları gibi verilere eriştiği, hatta veritabanına veri yazdığı ortaya çıktı. OpenAI, olayı ancak Ağustos’ta yaptığı iç incelemeyle fark edip 10 Eylül’de, yani yaklaşık üç ay sonra bildirdi. Başbakan Anthony Albanese, olayın Avustralya yasalarını ihlal edip etmediğini araştırmak üzere resmi soruşturma başlatıldığını duyurdu ve gecikmeli bildirimden duyduğu rahatsızlığı dile getirdi. Vaka, giderek özerkleşen yapay zeka ajanlarının yol açabileceği siber güvenlik risklerinin ilk kamuya yansıyan örneklerinden biri oldu.