Bilim kurgu filmlerinde görülen hibernasyon derin uyku durumu artık kurgu değil. Fareler üzerinde yapılan yeni bir araştırma yapay hibernasyonun (yapay kış uykusu) mümkün olduğunu ortaya koyuyor.
Bilim insanları, ultrasonik dalgalar kullanarak kemirgenlerde yapay kış uykusunun tetiklenmesinde ilerleme kaydetti ve potansiyel olarak insanlarda kış uykusu kavramını gerçeğe yaklaştırdı.
Hazırda bekletme, birçok hayvan için enerji tasarrufu yapmalarına ve kıtlık dönemlerinde hayatta kalmalarına olanak tanıyan doğal bir durum. Washington Üniversitesinden Hong Chen liderliğindeki bir çalışmada araştırmacılar, kısa ultrason dalgaları patlamasıyla beynin belirli bir bölgesini hedefleyerek farelerde kış uykusuna benzer bir durumu başarılı bir şekilde indüklediler.
Fareler; vücut sıcaklığında, kalp atış hızında ve metabolizmada önemli bir düşüş göstererek derin bir uykuya girdiler. Araştırmacılar ayrıca, beyin zarlarında ultrasona duyarlı görünen TRPM2 adlı bir protein keşfettiler. Farelerde protein seviyeleri düşürüldüğünde fareler ultrasonun etkilerine karşı dirençli hâle geldi.
Bu tekniğin insanlarda uygulanabilir olduğu kanıtlanırsa uzay yolculuğu da dâhil olmak üzere çeşitli alanlar için önemli etkiler olabilir. Örneğin astronotlar, beynin hipotalamus bölgesini hedefleyen kask benzeri bir cihaz takarak potansiyel olarak bir hipotermi durumuna girebilir ve metabolizmayı azaltabilir.
Bu yaklaşımın insanlarda işe yarayıp yaramayacağı henüz bilinmemekle birlikte, bulgular uyku ve metabolizma manipülasyonu ile ilgili nöral devrelerin daha fazla araştırılması ve keşfedilmesi için umut verici olanaklar sunuyor.
Stockholm Üniversitesinden Prof Martin Jastroch’a göre aynı teknik, teorik olarak insanlarda işe yarayacak ve gelecekte yapay kış uykusunun gerçekleştirilmesi için umut sağlayacak.
Derleyen: Eliz Canyurt
