Federal bir yargıç, dört kitap yayıncısı tarafından açılan bir davada Internet Archive aleyhine karar verdi.

Bir federal yargıç, dört kitap yayıncısının aleyhine açtığı bir dava olan “Hachette v. Internet Archive” davasında, internet sitesinin kitapları tarama ve bir kütüphane gibi ödünç verme hakkına sahip olmadığına karar vererek Internet Archive aleyhine karar verdi.

Yargıç John G. Koeltl, Internet Archive’ın “türev eserler” yaratmaktan başka bir şey yapmadığına ve bu nedenle, Ulusal Acil Durum Kütüphanesi programı aracılığıyla ödünç vermeden önce kitapların telif hakkı sahiplerinden – yayıncılardan – izin alması gerektiğine karar verdi.

Internet Archive’daki Açık Kitaplıklar direktörü Chris Freeland, “Hachette-Internet Archive davasındaki mahkeme kararı, hizmet verdiğimiz tüm kütüphanelere ve topluluklara zarar veriyor.” dedi. Müşterilerini çevrim içi kitaplarla buluşturmak için kontrollü dijital ödünç vermeye güvenen ABD’deki kütüphaneleri bilgiye erişimin en önemli kaynakları arasında olduğunu söyleyen Freeland, bilgiye erişimin engellenmemesi gerektiğini vurguladı.

Yargıç Koetl kararında, daha önce 2014 yılında diğer kullanıcıların yanı sıra Google Books ve HathiTrust tarafından yürütülen bir dijital kitap koruma projesini destekleyen Internet Archive’ın Adil Kullanım ilkesi kapsamında çalışıp çalışmadığını değerlendirdi.

Koetl, Internet Archive’ın kopyalanması ve izinsiz ödünç verilmesi konusunda dönüştürücü hiçbir şey olmadığını ve bu kitapların kopyalanmasını hakkında eleştiri, yorum veya bilgi sağlamadığını belirtti. Google Kitaplar kullanımının “dönüştürücü” olduğunu, çünkü sadece kitapların kopyalarını internette yayımlamak yerine aranabilir bir veri tabanı oluşturduğunu belirtti.

Koetl ayrıca, Internet Archive’ın teorik olarak yayıncıların kitaplarının daha fazla kopyasını satmasına yardımcı olabileceği iddialarını da reddetti, doğrudan bir kanıt olmadığını ve Internet Archive’nin kitapların kopyalarını yapmadan önce kendi kitap kopyalarını satın almasının “alakasız” olduğunu söyledi. Duruşma sırasında elde edilen verilere göre, Internet Archive şu anda günde yaklaşık 70.000 e-kitap “ödünç” veriyor.

Dava, Internet Archive’ın covid salgınının başlarında “Ulusal Acil durum Kütüphanesi”ni başlatma kararından doğdu ve bu da insanların bekleme listesi olmadan 1,4 milyon dijitalleştirilmiş kitap görüntülemelerine olanak sağladı. Internet Archive Açık Kütüphane Programı, bir kitabın sayısallaştırılmış kopyalarını bire bir ödünç verebileceği “kontrollü dijital borç verme” (CDL) sistemi altında çalışır, ancak pandemi sırasında bu kitaplara daha kolay erişim sağlamak için bu bekleme listeleri kaldırıldı. Bazıları, Internet Archive’ın seçiminden memnun değildi ve bir grup yayıncı, Haziran 2020’de kuruluşa dava açtı, sonrasında da arşiv programı kapandı.

Konu hakkında açıklama yapan Freeland, “Bu durum, kütüphaneler arası ödünç verme, engelliler için erişim, metin ve veri madenciliği, e-kitap satın alma ve kitapların korunması dahil olmak üzere dijitalleştirilmiş kitaplarla sağladığımız hizmetlerin çoğunu uygulamak için engel değil.” diyerek uygulamanın gelecekte tekrardan açılabileceğinin sinyalini verdi.

Derleyen: Yavuz Akyol