Muhtemelen kimseyi şaşırtmayacak bir gelişmede, Meta’nın sistemlerini eğitmek için daha fazla veri elde etmesini sağlayacak tartışmalı bir sistem güncellemesini sessizce devreye almaya çalıştığı ortaya çıktı. Şirketin, ABD’deki geniş çaplı siyasi kaos ve karmaşanın bu girişimi gölgede bırakmasını umduğu belirtiliyor.

Haberlere göre Meta, yapay zekâ destekli akıllı gözlüklerine yüz tanıma özelliği eklemeyi planlıyor. Bunun, kullanıcılar arasındaki bağlantıyı güçlendirmek amacıyla yapılacağı ifade ediliyor.

Bu adım, gözlük kullanıcılarına sağlayabileceği ek bağlantı avantajları nedeniyle çok da şaşırtıcı değil. Ancak yüz tanıma teknolojisi uzun süredir hassas bir konu olarak görülüyor. Meta, 2021 yılında Facebook’taki otomatik yüz algılama ve özellikle fotoğraf etiketleme uygulamalarına yönelik kullanıcı tepkilerinin ardından yüz tanıma sistemini tamamen kapatmıştı.

Meta’dan Tartışmalı Özellik

Son dönemde ise Meta, hesap güvenliği amacıyla Face ID benzeri uygulamaları sessizce yeniden devreye almaya başladı. Bu nedenle, teknolojinin gözlüklere de entegre edilmek istenmesi büyük bir sürpriz değil. Ancak bu durum, kullanıcı olmayan kişilerin gizliliği ve Meta’nın bu veriler üzerinden kurabileceği daha geniş kapsamlı bir bilgi ağı konusunda daha büyük tartışmaları beraberinde getirebilir.

Meta’nın bu adımın tartışmalı olacağını bildiği, ancak olası olumsuz tepkileri sınırlamaya yönelik bir planı olduğu aktarılıyor.

Haberlere göre şirket, kamuoyundan gelebilecek tepkiyi azaltmak amacıyla bu özelliği ABD’deki siyasi gündemin yoğun olduğu bir dönemde sessizce devreye almayı hedefliyor.

The New York Times tarafından aktarılan şirket içi bir yazışmaya göre: “Sivil toplum kuruluşlarının çoğunun kaynaklarını başka konulara yönlendirmiş olacağı dinamik bir siyasi ortamda lansman yapacağız.”

Bu yaklaşım şaşırtıcı bulunmasa da, şirketin geçmişi göz önüne alındığında dikkat çekici görülüyor.

Meta’nın düzenlemelerden kaçınma, olumsuz görünürlüğü azaltma ve şirket kârlılığını etkileyebilecek olumlu değişiklikleri sınırlama konularında tartışmalı bir geçmişe sahip olduğu biliniyor.

2009 yılında Cambridge Üniversitesi tarafından yapılan bir araştırma, Facebook profillerinin milyonlarca kişi hakkında kişisel bilgileri ortaya çıkarabileceğini göstermişti.

2012 yılında Meta, yaklaşık 700.000 kullanıcının haber akışını değiştirerek daha olumlu veya daha olumsuz içerik göstermenin etkilerini test etmişti. Kullanıcılara deneyin bir parçası oldukları bildirilmemişti. Araştırma, gösterilen içeriğin ruh hali üzerinde etkili olabileceğini ortaya koymuştu.

2019’da Meta’nın, hem kendi uygulamalarındaki hem de diğer uygulamalardaki etkinliği izlemek amacıyla genç kullanıcılara ödeme yaptığı ortaya çıkmıştı. Bu uygulamaların Apple’ın hizmet şartlarını ihlal ettiği belirlenmiş ve sonrasında sonlandırılmıştı.

2020’de sızdırılan şirket içi notlar, Facebook’un kutuplaşmayı nasıl artırdığını incelediğini, ancak etkileşimi olumsuz etkileyebileceği endişesiyle bulguları rafa kaldırdığını göstermişti.

2021’de eski Meta çalışanı Frances Haugen, şirketin platformdaki en zararlı unsurlarla mücadelede daha güçlü adımlar atmaktan bilinçli olarak kaçındığını öne sürmüştü. Haugen, şirket içi araştırmaların nefret söylemi ve aşı karşıtı içeriklerle ilgili sorunların yeterince ele alınmadığını ve Instagram’ın gençler üzerinde zararlı etkileri olduğuna dair bulguların gizlendiğini gösterdiğini iddia etmişti.

Aynı yıl Meta, Facebook ve Instagram’daki algoritmik içerik yayılımını inceleyen bir Alman araştırma projesini ve siyasi reklamlar ile COVID-19 yanlış bilgilendirmesini inceleyen bir NYU çalışmasını durdurmuştu.

2023’te Harvard Üniversitesi’nin Facebook’taki dezenformasyonun yayılımını inceleyen bir araştırma projesi, Meta CEO’su Mark Zuckerberg’in üniversiteye 500 milyon dolar bağış yapmasının ardından sona ermişti.

Yine 2023’te, bir dava kapsamında kamuoyuna açıklanan şirket içi yazışmalar, Zuckerberg’in Facebook ve Instagram’da gençlerin refahını artırmaya yönelik girişimleri defalarca durdurduğunu ve bazı durumlarda üst düzey yöneticilerin kararlarını doğrudan geçersiz kıldığını göstermişti.

2025’te ise Meta’nın yapay zekâ veri tabanını korsan kitaplardan oluşan yasa dışı bir kütüphane ile eğittiği tespit edilmişti.

Çeşitli araştırmalar, Facebook’un özellikle internet erişiminin büyük ölçüde platform üzerinden sağlandığı küçük ülkelerde siyasi kutuplaşma üzerinde önemli etkiler yaratabildiğini de ortaya koymuştu.

Şirketin geçmişi göz önüne alındığında, tartışmalı güncellemeleri kamuoyundan gizleme konusunda deneyim kazanmış olması şaşırtıcı görülmüyor. Ancak bu durum, söz konusu adımı daha az sorunlu hale getirmiyor. Tepki çekeceği bilinen bir değişikliğin gizlenmeye çalışılması, gizlilik etkileri konusunda daha dikkatli olunması gerektiğini gösteriyor.

Derleyen: Damla Şayan