Küresel bellek çipi piyasasında kriz derinleşiyor. Phison Electronics CEO’su Khein-Seng Pua, NAND flash kapasitesinin 2026 yılı sonuna kadar fiilen tükeneceğini ve açığın 2027’ye uzanarak büyüyeceğini duyurdu. SK Hynix CEO’su Kwak Noh-jung ise aynı günlerde yaptığı açıklamada kıtlığın 2030 sonuna kadar sürebileceğini söyleyerek tabloyu daha da ağırlaştırdı.

Yapay Zekâ Talebi Tedarik Zincirini Yeniden Şekillendiriyor

Krizin kökeninde bellek üretiminin ve dağıtımının yapısal olarak değişmesi yatıyor. Yapay zekâ veri merkezleri inşa eden büyük bulut şirketleri, küresel DRAM ve NAND üretiminin giderek artan bir bölümünü tüketiyor; bu da fabrikaların üretim önceliğini tüketici elektroniğinden uzaklaştırıyor. Yüksek bant genişlikli belleğin (HBM) dünyadaki başlıca üreticilerinden Samsung, SK Hynix ve Micron Technology, yapay zekâ müşterileriyle prim fiyatlar üzerinden çok yıllık tedarik anlaşmaları imzaladı. Bu durum akıllı telefon, bilgisayar ve diğer tüketici cihazı üreticilerini giderek daralan bir kapasite havuzu için rekabet etmek zorunda bırakıyor. SK Hynix, açıklamalarını Indiana eyaletinde 4 milyar doları aşkın yatırımla inşa edilen ilk ABD ileri paketleme tesisinin temel atma töreninin ardından yaptı; tesisin 2028’in ikinci yarısında faaliyete geçmesi, yeni nesil HBM4E çiplerinin seri üretiminin ise 2029’un üçüncü çeyreğinde başlaması planlanıyor.

Fiyatlar Aylardır Durmadan Yükseliyor

Tedarik sıkıntısı fiyatlara doğrudan yansıyor. NAND flash sözleşme fiyatları yıl boyunca sert biçimde yükseldi ve piyasa araştırma şirketi TrendForce, 2026’nın üçüncü çeyreğinde çeyreklik bazda yüzde 10 ila 15 arasında ek bir artış öngörüyor. Standart PC DRAM (DDR4 8Gb) sözleşme fiyatı ağustos ayında yüzde 4,17 artarak 25 dolara ulaştı; bu rakam 2016’daki takip başlangıcına kıyasla yaklaşık 8,6 kat daha yüksek. Bank of America ise eylül ayında DRAM ve NAND spot fiyatlarının yüzde 10 ila 20 arasında daha artmasını bekliyor. Samsung Electronics’in bellek üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 70’ini 2031’e kadar uzanan uzun vadeli anlaşmalarla Microsoft, Nvidia ve Google gibi yapay zekâ devlerine kilitlemesi, arz güvencesi karşılığında müşterilerin ne denli yüksek bedeller ödemeyi kabul ettiğini gözler önüne seriyor.

Sektörde Zincirleme Etkiler ve Toparlanma Ne Zaman Gelecek

Kıtlığın etkileri tedarik zincirinin aşağısına doğru da yayılıyor. Sonix Technology gibi şirketler, görüntüleme ürünü sevkiyatlarının önünde bellek açığının ciddi bir kısıt oluşturduğunu belirtiyor. Synopsys CEO’su Sassine Ghazi, bellek üreticilerinin yeni kapasiteyi devreye almak için en az iki yıla ihtiyaç duyduğunu vurgulayarak kıtlığın 2026 ve 2027 boyunca süreceği uyarısında bulundu. Araştırma şirketi IDC de benzer bir değerlendirmeyle, arzda anlamlı bir rahatlamanın ancak yeni fabrika kapasitesinin devreye gireceği 2027 veya 2028’de mümkün olabileceğini öngörüyor. SK Hynix CEO’su Kwak, konuyla ilgili gazetecilere yaptığı açıklamada durumu şöyle özetledi: kıtlığın tam olarak ne zaman sona ereceğini kimse bilemiyor, ancak şu an için bir gerilemeye dair somut bir işaret bulunmuyor.