Nvidia Skandalı Malezya’ya Sıçradı: Çiplerin Yasa Dışı Yeniden İhracatı İnceleniyor

Nvidia’yı sarsan casusluk bağlantılı skandal Güneydoğu Asya’ya yayılıyor. Malezya hükümeti, 13 Kasım’da yaptığı açıklamada ABD menşeli yapay zekâ çiplerinin ülkeden yasa dışı yollarla yeniden ihraç edilip edilmediğini gümrük yetkilileriyle birlikte incelediğini duyurdu. Gelişme, Türkiye’de de yakından izlenen yapay zekâ çipi tedarik zincirinin geleceği açısından kritik bir sinyal.

Malezya neyi soruşturuyor?

MarketWatch’ın aktardığına göre Malezya, Nvidia’nın müşterilerinden Singapur merkezli Megaspeed’i ve şirketin Malezya’daki iştiraki Speedmatrix’i hiçbir zaman usulsüzlük şüphesinden aklamadığını vurguladı. Hükümet, bu şirketler üzerinden gelen çiplerin başka ülkelere, özellikle Çin’e, kurallara aykırı biçimde gönderilip gönderilmediğini gümrük kayıtları üzerinden kontrol ediyor. Reuters’a göre Ticaret Bakanı Johari Abdul Ghani, ülkedeki veri merkezlerini ve bu merkezlerde kullanılan çipleri izlemeye yönelik ayrı bir yasa çıkarmayı da değerlendirdiklerini söyledi. CNBC’nin haberine göre komşu Singapur’da ise yapay zekâ sunucularıyla ilgili dolandırıcılık davasında beşinci bir kişi hakkında dava açıldı. Malezya gümrüğü, son aylarda yapay zekâ çipi içeren sunuculara yönelik birkaç el koyma operasyonu da yapmıştı.

Skandal nasıl Güneydoğu Asya’ya uzandı?

Nvidia yönetim kurulu 12 Kasım’da Jensen Huang’ın CEO’luk ve yönetim kurulu görevlerinden derhal geçerli olmak üzere istifa ettiğini açıklamış, finans direktörü Colette Kress geçici CEO olmuştu. Skandalın merkezinde, Megaspeed’in eski yöneticilerinden Alice Huang var. CNBC’ye göre ABD istihbarat yetkilileri onun Çin Devlet Güvenlik Bakanlığı adına çalıştığını düşünüyor; Çin ise iddiaları reddediyor. Bloomberg’e göre bu ilişki, ABD’nin kısıtladığı çiplerin bölgeye nasıl ulaştığı ve orada nasıl kullanıldığı sorusunu yeniden gündemin üst sıralarına taşıdı. Bloomberg’in aktardığına göre ABD yönetimindeki bazı yetkililer Singapur, Malezya ve Tayland’ı, gelişmiş çiplerin Çin’e sızmasını önleme çabasında zayıf halka olarak görüyor. Endişe, bu ülkelerin ya aktarma noktası olması ya da Çinli şirketlerin uzaktan eriştiği veri merkezlerine ev sahipliği yapması.

Bölgedeki veri merkezi yatırımları risk altında mı?

The Wall Street Journal’a göre ABD Ticaret Bakanlığı Malezya, Tayland, Endonezya ve Singapur için yeni ihracat kuralları ve lisans şartları getirmeyi değerlendiriyor. CNBC’nin The Information’a dayandırdığı habere göre bakanlık, Çinli yapay zekâ şirketlerinin yurt dışındaki veri merkezlerindeki gelişmiş çiplere uzaktan erişimini engelleyecek bir kuralı da son aşamaya getirdi. Malezya’nın eski Ticaret Bakan Yardımcısı Ong Kian Ming, The Edge Malaysia’ya yaptığı değerlendirmede sıkı kuralların yapay zekâ işlem gücü talebini baskılayacağını ve en ağır darbeyi Malezya’nın alacağını söyledi. Goldman Sachs daha önce bölgedeki veri merkezi kapasitesinin beş yılda dört katına çıkacağını öngörmüştü. UOB ekonomisti Julia Goh ise New Straits Times’a, tam bir tedarik tavanından çok, çiplerin ülkeye girdikten sonraki kullanımına yönelik daha sıkı denetim ve konum takibi beklediğini söyledi.