Şekerli içecekler, gazlı içecekler ve enerji içecekleri dahil aşırı tatlı olacak şekilde tasarlanıyor ve beynin haz merkezlerini uyarıyor. Başlangıçtaki cazibelerine rağmen bu içecekler minimum besin değeri sunuyor ve obezite, tip 2 diyabet, diş çürümesi ve kardiyovasküler hastalıklar gibi ciddi sağlık riskleri oluşturuyor. Tufts Üniversitesi liderliğinde yapılan bir çalışmaya göre şekerle tatlandırılmış içecekler (ŞTİ) her yıl dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyon yeni kardiyovasküler hastalık vakasından ve 2,2 milyon yeni tip 2 diyabet vakasından sorumlu.

Bazı gelişmiş ülkelerde şekerli içecek tüketimi azalmasına rağmen bu içecekler özellikle agresif bir şekilde pazarlanmanın sürdüğü gelişmekte olan ülkelerde halk sağlığını tehdit etmeye devam ediyor. Çalışmanın kıdemli yazarı ve Tufts Üniversitesinde kardiyolog olan Dariush Mozaffarian, düşük ve orta gelirli toplulukların ŞTİ tüketiminin uzun vadeli sağlık sonuçlarıyla başa çıkma konusunda genellikle daha az donanımlı olduğuna dikkat çekiyor. Örneğin şekerli içecekler, Meksika’daki yeni diyabet vakalarının neredeyse üçte birine, Kolombiya’daki yeni vakaların ise neredeyse yarısına katkıda bulunuyor. Güney Afrika’da ise yeni diyabet vakalarının %28’i ve yeni kalp hastalığı vakalarının %15’i şekerli içeceklere bağlanıyor.

ŞTİ’ler, eklenmiş şeker içeren ve yaklaşık 240 ml bir porsiyonda en az 50 kilokaloriye sahip içecekler olarak tanımlanıyor. Bu tanım gazlı içecekleri, enerji içeceklerini, meyve karışımlarını ve ev yapımı içecekleri (örneğin limonata) kapsıyor. Çalışma tatlandırılmış süt, %100 meyve suları ve yapay tatlandırıcı içeren içecekleri hariç tutsa da bunların aşırı tüketimi de sağlık riskleri oluşturabiliyor.

118 ülkeyi kapsayan Global Diyet Veritabanı‘ndan elde edilen verilerle araştırmacılar ŞTİ’lerin sağlık üzerindeki etkilerini değerlendirdi ve her yıl tip 2 diyabetten 80.000, kardiyovasküler hastalıklardan 258.000 ölümle ilişkilendirildi. Bu bulgular, dünya genelinde ŞTİ tüketimini azaltmak için kanıta dayalı müdahalelerin acilen gerekli olduğunu vurguluyor.

Şekerli içecekler hızla sindiriliyor, kan şekeri seviyelerini yükseltiyor ve yalnızca çok az besin değeri sunuyor. Bu içeceklerin aşırı tüketimi kilo alımına, insülin direncine ve tip 2 diyabet ile kardiyovasküler hastalıklara bağlı metabolik sorunlara yol açabiliyor. Riskler hakkındaki farkındalık artıyor olsa da çalışma özellikle Latin Amerika ve Afrika gibi yüksek tüketim oranlarına sahip bölgelerde bu içeceklerin yıkıcı sağlık etkilerini azaltmak için daha güçlü küresel çabaların gerekli olduğunu belirtiyor.

Derleyen: Eliz Canyurt