• Bir İngiliz arkeolog ekibi, 75.000 yıl önce yaşamış bir Neandertal kadının rekonstrüksiyonunu sergileyerek türün vahşi ve sofistike olmayan algısını sorguluyor.
• Shanidar Z olarak adlandırılan bu kadının kalıntıları, Irak’ın kuzeyindeki bir mağarada bulundu ve Neandertallerin gömme ritüelleri ile sosyal davranışları konusunda yeni bir ilgi uyandırdı.
• Shanidar Z’nin bulunması ve çevresindeki gömü kalıntıları, Neandertallerin merhamet ve empatiye sahip olduğunu gösteriyor.

İngilterede’ki bir arkeolog ekibi yakın zamanda 75.000 yıllık bir Neandertal kadınının yeniden yapılandırılmış yüzünü ortaya çıkardı ve Neandertallerin ilkel olduğu yönünde uzun süredir devam eden algıya meydan okudu. Kafatasının 2018 yılında bulunduğu Irak’taki mağaradan dolayı Shanidar Z olarak adlandırılan bu keşif, Neandertallerin gömme uygulamalarına ve sosyal davranışlarına yeni bir ilgi uyandırdı.

Shanidar Z’nin iskeletinin alt kısmı, Amerikalı arkeolog Ralph Solecki tarafından 1960 yılında en az 10 diğer Neandertalin kalıntılarıyla birlikte kazıldı. Tartışmalı bir şekilde, cesetlerin etrafındaki eski polenlerin varlığının, ölülerin muhtemelen çiçek tarhlarına yerleştirildiği cenaze ritüellerini akla getirdiğini savundu.

Siyasi engeller, Cambridge ve Liverpool John Moores Üniversitelerinden bir ekibin Irak’ın Zagros dağlarında daha fazla kazı yapmasını geciktirdi. Bu yüzyılda türünün en iyi bulgusu olduğuna inanılan Shanidar Z’nin iyi korunmuş kafatası, muhtemelen ölümünden kısa bir süre sonra bir kaya düşmesi nedeniyle düzleştiğine dair işaretler gösteriyor.

Shanidar Z’nin ve çevredeki mezarların keşfi, Neandertallerin davranışına ışık tuttu ve onların daha önce hafife alınan düzeyde şefkat ve empatiye sahip olduklarını öne sürdü. Cesetlerin aynı noktaya konumlandırılması, aynı yöne bakması gelenek duygusunun ve nesiller arası bilgi aktarımının göstergesi.

Shanidar Z’nin yüzünün yeniden yapılandırılması, küçük bloklar halinde kaldırılmadan önce hassas kafatasının ve çevredeki tortunun güçlendirilmesini içeren karmaşık bir süreçti. Bir Netflix belgeseli için oluşturulan yeniden yapılandırılmış yüz, modern insanlardan Neandertal kafataslarının öne sürdüğünden daha az belirgin bir fark gösteriyor ve iki grup arasındaki genetik karışımı vurguluyor.

Shanidar Z’nin keşfi ve Neandertallerin yeniden değerlendirilmesi, onların ilkel ve kültürsüz olduğu şeklindeki geleneksel görüşe meydan okuyor ve Neandertallerin yaşamları ile davranışları hakkında daha incelikli bir tablo ortaya koyuyor.

Derleyen: Eliz Canyurt