SpaceX’in dev roketi Starship’in 13. uçuşu, 24 Temmuz Cuma günü Teksas’taki Starbase tesisinden gerçekleştirildi. Doğu Amerika saatiyle 17.51’de fırlatılan 397 fit (yaklaşık 121 metre) yüksekliğindeki iki kademeli roket, 33 metan yakıtlı Raptor motoru ve yaklaşık 16 milyon pound itki gücüyle havalandı. CBS News muhabiri Bill Harwood’un aktardığına göre, fırlatma bölgedeki sakinler ve turistler için etkileyici bir gösteriye dönüştü. Starship’in 13. uçuşu, roketin V3 versiyonunun ikinci test uçuşu olma özelliği taşıyor.

Starship’in 13. Uçuşunda Neler Yaşandı?

Fırlatmanın ardından Super Heavy güçlendiricisinin 33 motorunun tamamı sorunsuz ateşlendi ve roket kademe ayrılmasına kadar planlandığı gibi ilerledi. Güçlendirici, Meksika Körfezi’ne kontrollü inişi gerçekleştirmek üzere 13 motorunu yeniden ateşleyerek geri dönüş manevrasına başladı. CNN’in aktardığına göre SpaceX sözcüsü Dan Huot, görevi “Şanslı 13” olarak nitelendirdi. Starship’in 13. uçuşu sırasında güçlendiricinin ana gövdesi hedeflenen bölgeye ulaşsa da, inişten hemen önce yaşanan motor sorunu nedeniyle sert bir suya çarpma yaşandı.

Güçlendirici Neden Yine Sorun Yaşadı?

Super Heavy güçlendiricisi, inişi için gereken son motor ateşlemesi sırasında beklenen sayıda motoru devreye alamadı. Bu durum, roketin planlanan inişten daha hızlı bir hızla suya çarpmasına yol açtı. TechCrunch’ın haberine göre, bu durum V3 versiyonundaki Super Heavy güçlendiricisinde art arda görülen ikinci motor kaynaklı arıza oldu; Mayıs ayındaki ilk V3 uçuşunda da güçlendirici kademe ayrılması sırasında benzer bir sorun yaşamıştı. Starship’in 13. uçuşu öncesinde SpaceX, güçlendiriciyi zaten okyanusa bırakmayı planladığından, bu arıza görevin genel başarısını gölgelemedi; ancak şirketin güçlendirici güvenilirliği konusunda hâlâ çözmesi gereken teknik sorunları olduğunu gösterdi.

Starship Gövdesi Bu Kez Neden Farklıydı?

Starship’in 13. uçuşunun üst kademesi olan Starship gövdesi, görevini sorunsuz tamamladı. Altı üçüncü nesil Raptor motoruyla donatılan gövde, uzaya çıkış sırasında herhangi bir motor kaybı yaşamadan yoluna devam etti ve uçuşun önemli hedeflerinden biri olan yeni nesil Starlink uydularının fırlatılmasını gerçekleştirdi. Bu, Starship’in gerçek üçüncü nesil (V3) Starlink uydularını taşıdığı ilk uçuş oldu; önceki testlerde yalnızca uydu simülatörleri kullanılmıştı. Gövde, atmosfere yeniden giriş sırasında oluşan yüksek ısıya dayanarak yaklaşık bir saat sonra Hint Okyanusu’na kontrollü bir şekilde indi. Önceki uçuşların aksine gövde, suya değdiğinde parçalanmadı; bunun yerine yan yattı ve su üzerinde yüzmeye devam etti. Bu durum SpaceX mühendislerine, bir drone yardımıyla gövdenin alt kısmındaki ısı kalkanı fayanslarını yakından inceleme fırsatı verdi.

Starship’in 13. Uçuşu Öncesinde Neler Yaşanmıştı?

Starship’in 13. uçuşu için ilk deneme 16 Temmuz’da yapılmış, ancak motorların ateşlenmesinin hemen ardından bilgisayar kontrollü bir sistem dört Raptor motorunun düzgün çalışmadığını tespit ederek fırlatmayı son anda iptal etmişti. Telemetri verilerinin incelenmesinin ardından SpaceX mühendisleri altı motoru değiştirdi ve fırlatma Perşembe gününe ertelendi; ancak alçak bulut örtüsü nedeniyle görev bir gün daha ertelenerek Cuma gününe kaydırıldı. Starship’in 13. uçuşu sırasında hava koşulları uygun olduğundan roket, plana uygun şekilde fırlatılabildi.

Yeni nesil Starlink uyduları, Starship henüz tam yörüngeye ulaşamadığından fırlatmadan yaklaşık 20 dakika sonra atmosferde yanarak yok olacak şekilde tasarlandı. SpaceX, görev boyunca uydularla iletişimin kesintisiz sürdüğünü ve bu sayede yeni nesil Starlink ağının performansına dair veri toplandığını açıkladı. Starship’in 13. uçuşu, ayrıca şirketin Haziran ayındaki halka arzının ardından gerçekleştirdiği ilk Starship test uçuşu olması nedeniyle de yatırımcılar tarafından yakından izlendi. Güçlendiricideki arıza haberinin ardından SpaceX hisseleri, seans sonrası işlemlerde yaklaşık yüzde 2 değer kaybetti; ardından bu kaybın bir kısmı geri kazanıldı.

V3 versiyonu, önceki Starship modellerine kıyasla önemli mühendislik değişiklikleri içeriyor. Güçlendiricide ve gövdede kullanılan üçüncü nesil Raptor motorları, daha yüksek itki ve daha güvenilir yeniden ateşleme performansı sunmak üzere tasarlandı. Ayrıca ısı kalkanı fayansları, kontrol yüzeyleri ve yapısal takviyeler de önceki uçuşlardan elde edilen verilere dayanılarak güncellendi. Starship’in 13. uçuşu, bu güncellemelerin gerçek uçuş koşullarında test edildiği ikinci görev oldu. Mayıs ayındaki ilk V3 denemesinde gövde bir motorunu kaybetmiş, bu kez ise altı motorun tamamı sorunsuz çalışarak önemli bir ilerleme kaydedilmişti.

Programın genelinde bakıldığında, Starship’in 13. uçuşu roketin 13. entegre test görevi oldu. SpaceX, geçmiş test uçuşlarında hem gövde hem güçlendirici tarafında çok sayıda patlama ve kontrolsüz düşüş yaşamıştı; bu nedenle gövdenin suya değdiğinde parçalanmadan yüzmeyi sürdürmesi, mühendislik ekipleri için önemli bir veri kaynağı olarak değerlendirildi. Isı kalkanının drone ile incelenmesi, roketin yeniden kullanılabilirlik hedefine ne kadar yaklaştığını gösterecek bulgular sunması bekleniyor. Şirket, bu verileri bir sonraki test uçuşunun hazırlıklarında kullanacağını belirtti.

SpaceX’in gelecek test takviminde, Super Heavy güçlendiricisinin okyanusa bırakılmak yerine doğrudan fırlatma noktasına kontrollü şekilde dönmesi ve gövdenin daha uzun süreli yörünge testlerine çıkması planlanıyor. Starship’in 13. uçuşu sırasında elde edilen güçlendirici verileri, motor yeniden ateşleme sisteminde yapılacak bir sonraki güncellemenin temelini oluşturacak. Şirket, önümüzdeki aylarda gerçekleştirilecek 14. test uçuşuna dair henüz kesin bir tarih paylaşmadı.

Derleyen: Gizem Özcan