• Bristol Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, Ay ve Mars’taki robotları Dünya’dan kontrol etmek için yeni bir teleoperasyon sistemi geliştirdiler. Bu sistem, gelecekteki uzay keşiflerinde önemli bir rol oynayabilir.

Bristol Üniversitesi’ndeki araştırmacılar, Dünya’dan kontrol edilebilen uzaktan kumandalı robotların Ay ve Mars keşiflerinde insanlığın yardımcısı olabileceğini gösteren bir çalışma yürüttüler.

Sanal Simülasyon ve Haptik Geri Bildirim

Araştırmacılar, Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Harwell’deki Avrupa Uzay Uygulamaları ve Telekomünikasyon Merkezi’nde yeni teleoperasyon sistemlerini test ettiler. Bir roverın sanal simülasyonunu kontrol ederek, robotik bir kolu “simulant” adı verilen sahte ay regoliti kazmak için manipüle etmeyi başardılar. Sistem, Dünya ile Ay arasındaki 1.3 saniyelik zaman gecikmesi nedeniyle oluşabilecek gecikmeleri ortadan kaldırmak için kamera görüntülerine ihtiyaç duymuyor.

Sanal simülasyon ayrıca kullanıcılara dokunma hissi veren “haptik” etkileşimleri de içeriyor. Bu, teleoperatörlerin Ay’ın düşük yerçekiminde regoliti kazmak veya bir örnek toplamak için ne kadar kuvvet kullanmaları gerektiğini daha iyi anlamalarını sağlıyor.

Ay Görevleri İçin Hazırlık ve Güvenilirlik

Bu sistem, astronotları Ay’a gitmeden önce gerçekçi bir simülasyon ortamında eğitmek için de kullanılabilir. Ancak, öncelikle kullanıcıların sanal sistemin gerçekte olması gerektiği gibi çalıştığına güvenmelerini sağlayacak psikolojik engellerin aşılması gerekiyor.

Araştırmacılar, sistemin verimliliğini ve güvenilirliğini ölçtüler ve regolit simulantını toplarken sistemin %100 verimli ve %92.5 güvenilir olduğunu buldular. Simulantı kepçeden dökmek biraz daha az güvenilirdi, ancak kepçenin yönünü kısıtlayarak daha hassas bir şekilde gerçekleştirilebileceği keşfedildi.

Mars ve Ötesi

Ay için tasarlanmış olsa da, aynı teleoperasyon teknikleri prensipte Mars görevleri için de kullanılabilir. Bu, özellikle bir roverdan numune tüplerini alıp Dünya’ya geri getirecek başka bir araca yükleme gibi zorlu görevler için faydalı olabilir.

NASA’nın şu anki Mars numune geri dönüş projesinin bütçesi ve zaman çizelgesi kontrolden çıktıkça, uzay ajansı bir çözüm geliştirmek için endüstriden yardım istedi. Rocket Lab, Perseverance roverının örneklerini almak için olası bir çözüm üzerinde detaylı bir çalışma yürütmek üzere kısa süre önce bir sözleşme kazandı. Teleoperasyonun bu projede rol oynaması için henüz erken olsa da, gelecekte Ay, Mars ve asteroitler gibi diğer gök cisimlerine yapılacak numune geri dönüş ve keşif görevlerinin teleoperasyondan faydalanması mümkün.

Uzaktan kumandalı robotlar ve gelişmiş teleoperasyon sistemleri, gelecekteki uzay keşiflerinde önemli bir rol oynayabilir. Bu teknolojiler, insanlığın Güneş Sistemi’ni daha etkili ve güvenli bir şekilde keşfetmesine olanak sağlayabilir.

Derleyen: Enis Yabar