Yapay zeka altyapısını beslemek için bellek çiplerine yönelik doyumsuz talep, tüketici bilgisayar pazarını arzdan yoksun bırakıyor. Piyasa araştırma şirketi TrendForce’a göre standart PC DRAM’in (DDR4 8Gb) ortalama sözleşme fiyatı Ağustos’ta aylık yüzde 4,17 artışla 25 dolara ulaştı; bu, 2016’daki takip başlangıcının yaklaşık 8,6 katı. Fiyatlar Nisan’dan bu yana beş aydır kesintisiz yükseliyor.

İki Katmanlı Bellek Ekonomisi

Fiyat artışının temel nedeni üretim kapasitesinin yeniden dağıtılması. Yapay zeka hızlandırıcılarının kullandığı yüksek bant genişlikli bellek (HBM), çip başına geleneksel belleğe göre çok daha fazla silikon wafer tüketiyor. Samsung, SK Hynix ve Micron sunucu DRAM’i ve HBM üretimine öncelik verdikçe eski nesil PC belleğine ayrılan kapasite daralıyor. Seoul Economic Daily’ye göre Samsung, üretim kapasitesinin yaklaşık yüzde 70’ini 2031’e uzanan tedarik anlaşmalarına bağladı; başlıca müşteriler Microsoft, Google ve Nvidia. Bu anlaşmalarda 36 GB’lık bir HBM3E yığını 500-700 dolara satılırken aynı ürün açık piyasada yaklaşık 2.100 dolara çıkıyor — dört-beş katlık bu fark, pazarın ne kadar keskin ayrıştığını gösteriyor.

Faturayı Tüketiciler Ödüyor

Gartner, birleşik DRAM ve SSD fiyatlarının 2026 sonuna kadar bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 130 artacağını, bunun ortalama bilgisayar fiyatlarını yaklaşık yüzde 17 yukarı çekeceğini öngörüyor. Mevcut eğilim sürerse 500 doların altındaki bilgisayar segmentinin 2028’e kadar fiilen ortadan kalkabileceği uyarısında bulunuyor. Etkisi şimdiden hissediliyor: üreticiler daha az birim satmasına rağmen daha yüksek gelir elde ediyor, çünkü artan bellek maliyeti birim fiyatlarını yukarı taşıyor. Perakende DDR5 bellek kitlerinin fiyatı Ağustos itibarıyla geçen yılın aynı ayına göre yüzde 486’ya ulaştı. Gartner, tüketicilerin cihazlarını yaklaşık yüzde 20 daha uzun kullanmaya başlamasıyla bu yıl küresel bilgisayar sevkiyatlarının yüzde 10,4 düşeceğini tahmin ediyor.

Hızlı Çözüm Yok

Sektör liderleri kısa vadede bir rahatlama görmüyor. Micron CEO’su Haziran’da kıtlığın 2027’ye kadar süreceğini, kademeli iyileşmenin ise ancak 2028’de başlayacağını açıkladı. TrendForce, PC DRAM sözleşme fiyatlarının Eylül’de yeniden hafifçe yükselmesini bekliyor; üçüncü çeyrek fiyat artışı tahminini de başlangıçtaki yüzde 15-20 aralığından yüzde 18-23’e yükseltti. NAND flash tarafında ise tablo karışık: eski tek katmanlı hücre ürünleri Ağustos’ta yüzde 20’den fazla artarken ana akım çok katmanlı hücre fiyatlandırması belirgin biçimde yavaşladı. TrendForce, “Bellek piyasası fiyat eğilimleri şimdilik ürüne göre farklılaşacak” değerlendirmesini yaptı.