YouTube‘un algoritmalarının yönlendirdiği popüler içeriklerin ötesinde, platformun büyük ölçüde keşfedilmemiş bir yüzü bulunuyor. Tahminlere göre 14,8 milyar videoyu barındıran YouTube’un ezici çoğunluğu, yayınlandıkları tarihten bu yana neredeyse hiç görüntülenmedi. Yeni bir araştırma, bu “gizli” YouTube dünyasına ışık tutuyor.

23 Nisan 2005’te ilk videosunu yayınlayan YouTube, amatör bir başlangıçtan günümüzün devasa “yeni Hollywood”una dönüştü. Şirketin verilerine göre, dünya genelinde kullanıcılar her gün milyarlarca saat video izliyor ve önde gelen YouTuber’lar büyük stüdyoların performansını düzenli olarak geride bırakıyor. Karşılaştırma için, 2024 yılında ABD ve Kanada genelinde tahmini 823 milyon sinema bileti satılırken, MrBeast’in en başarılı videosu tek başına yaklaşık 762 milyon izlenme kaydetti.

Ancak, YouTube şirketinin öne sürdüğü bu parlak ve popüler imajın ötesinde, platformun bambaşka bir gerçekliği bulunuyor.

Massachusetts Amherst Üniversitesi Dijital Kamu Altyapısı Girişimi’nden kıdemli araştırmacı Ryan McGrady, “YouTube hakkındaki konuşmalarımız, platformun gerçekte ne olduğuna dair yetersiz bir görüşe dayanıyor,” diyor. “Sadece popüler olan şeye odaklandığımızda, insanların büyük çoğunluğunun YouTube’u yükleyici olarak nasıl kullandığını ve platformun toplumumuzdaki rolünü gözden kaçırıyoruz.”

McGrady ve meslektaşları, YouTube dışından toplanan ilk gerçek rastgele örneklemlerden birini inceleyerek, internetin kaybolmuş gibi hissettiren, saf ve işlenmemiş kendini ifade biçimleriyle dolu bir yüzünü ortaya çıkardılar. Bu, YouTube’un her şeyi gören algoritmasının size göstermeyeceği bütün bir dünya.

McGrady, “YouTube sadece profesyoneller için bir araç değil,” diyor. “İnternetin varsayılan video kolu olarak ona güveniyoruz. YouTube altyapıdır. Sıradan insanların iletişim kurmak için kullandığı kritik bir araçtır.”

Rastgele Örnekleme Yöntemi ve Bulgular

YouTube’un bu “gizli” yüzünü ortaya çıkarmak için McGrady ve ekibi, videoları rastgele seçen bir araç geliştirdi. Bu araç, yeterli bilimsel analiz için büyük bir örneklem toplamadan önce 18 trilyondan fazla potansiyel URL’yi taradı. Araştırmanın bulguları arasında, medyan videonun yalnızca 41 kez izlendiği tahmini yer alıyor. 130’dan fazla görüntülenmeye sahip gönderiler aslında hizmetin en popüler içeriğinin en üst üçte birlik diliminde yer alıyor. Başka bir deyişle, YouTube’un büyük çoğunluğu neredeyse görünmez durumda.

Bu videoların çoğu bizim görmemiz için tasarlanmadı. İnsanların anılarını saklamak için dijital bir çatı katına ihtiyaç duymaları nedeniyle var oluyorlar. Tıklamaların ve algoritmaların baskısı tarafından şekillendirilmeyen bir internet – içeriğin performans göstermesi gerekmediği, sadece var olabileceği bir yere bir bakış.

Kişisel Anılar ve Bağlantılar

Araştırmacılar, bu videoların çoğunun kişisel anıları, aile etkinliklerini veya belirli bir izleyici kitlesi için tasarlanmış içeriği içerdiğini buldu. Birçok kullanıcı, bu videoları bir tür dijital albüm veya sevdikleriyle iletişim kurmanın özel bir yolu olarak kullanıyor. Bu videolar genellikle düşük görüntülenme sayılarına sahip olsa da, yükleyicileri için büyük bir anlam taşıyor.

YouTube’un Yanıtı ve Algoritma İşleyişi

YouTube, BBC’ye platformun düşük görüntülenmeli videoları veya küçük kanallardan gelen içeriği göstermediği iddiasının yanlış olduğunu bildirdi. YouTube’a göre algoritmanın görevi, insanların izlemek istedikleri ve onlara değer katacak videoları bulmalarına yardımcı olmak ve bu bazen düşük görüntülenme sayısına sahip videoları da içeriyor.

YouTube sözcüsü Boot Bullwinkle, “YouTube’un büyüsü, bir videonun 60 veya altı milyon görüntülenmesi olsun, insanların topluluk bulabilmesi, yeni bir beceri öğrenebilmesi, eğlenebilmesi veya seslerini dünyayla paylaşabilmesidir,” diyor. “Her kanal aynı boş sayfadan başlar ve buradan bir izleyici kitlesi oluşturabilir ve bir iş kurabilir.”

Algoritma Dışında Bir Dünya

Algoritmanın önerileri olmadan, YouTube’un gündelik hayatın, insanların zamanlarını geçirdiği rutin, eksantrik ve bazen yüce yolların bir incelemesi olduğunu Zuckerman söylüyor. Güney Asya’da, Zuckerman, YouTube ve benzeri ağların düşük veya hiç okuma yazma bilmeyen insanlar için bir video mesajlaşma aracı olarak işlev gördüğünü belirtiyor. Aslında YouTube’un çoğu ABD dışından geliyor. Zuckerman’ın laboratuvarı, YouTube videolarının %70’inden fazlasının İngilizce dışındaki dillerde olduğunu tahmin ediyor. Güney Amerika’da bir tekneden el sallayan balıkçılar veya evlerini özlediklerini Hintçe konuşan iki inşaat işçisi gibi videolar bulunuyor. Bu tür videolar, yorumlar ve etkileşimlerin hepsinin kullanıcıyı kişisel olarak tanıyan kişilerden geldiği “arkadaşlar ve aile” içeriği kategorisine giriyor.

Zuckerman, “Bu videolardan herhangi biri viral olursa, bu korkunç bir şeylerin ters gittiği anlamına gelir. YouTube’un çoğu bunun için değil,” diyor.

Derleyen: Enis Yabar