İstatistiklere göre, 65 yaşından sonra çoğu insan yakın mesafedeki nesnelere görsel olarak odaklanmakta zorlanıyor. Bunu arkadaşlarınız ve akrabalarınız arasında görmüş olabilirsiniz, hatta kendiniz de deneyimlemiş olabilirsiniz. Etkilenenlerin çoğu okuma gözlüğü kullanmaya başlıyor. Ancak yeni bir tedavi mevcut olabilir: göz damlaları.

Bu görme bozukluğuna presbiyopi olarak adlandırılıyor. Bu bir hastalık değil, yaşlanmanın neden olduğu doğal, fizyolojik bir değişiklik; özellikle de gözün ön kısmındaki kristalin merceğin elastikiyetini ve esnekliğini kaybetmesi, gözün nesneleri netleştirmek için merceğin eğriliğini değiştirme yeteneğini bozuyor.

Bu sertleşme orta yaşta başlıyor ve 65 yaş civarında sabitlenme eğiliminde. Uzaktaki nesneleri net görmekte zorlanan miyop veya miyopisi olan kişilerde, presbiyopinin başlangıcı başlangıçta mevcut durumlarını telafi ederek görmede iyileşmeye yol açabilir.

Hipermetropi yani yakını görememe sorunu yaşayan kişilerde presbiyopinin etkileri toplumun geri kalanına göre daha erken ortaya çıkar.

Presbiyopi ile yaşamak yorgunluk, baş ağrısı ve nadir durumlarda çift görmeye neden olabilir, ancak genellikle endişelenecek bir durum değil. Ancak düzeltilmesi günlük aktiviteleri kolaylaştırabilir ve yaşam kalitesinin korunmasına yardımcı olabilir.

Klasik düzeltme yöntemi okuma gözlüğü. Ancak bazı durumlarda göz ameliyatı tercih edilebilir. Ameliyat, genellikle lenste bir miktar bulanıklık (katarakt) olduğunda önerilir.

Ancak son zamanlarda araştırmacılar, kullanılan aktif bileşene bağlı olarak farklı şekillerde yakın odaklanmayı iyileştiren göz damlaları üzerinde çalışıyorlar. ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından iki tür damla onaylandı: biri aseklidin adı verilen bir maddeye, diğeri ise pilokarpin bazlı.

Pilokarpin, yeni formülasyonlarının çok sayıda denemesinin devam ettiği yıldız molekül. Sinir sisteminin bazı bölümleriyle etkileşime giren ve gözde miyozis (göz bebeği çapının daralması) ve merceğin şeklini kontrol eden kas halkası olan siliyer kasın kasılmasına neden olan doğal bir alkaloid. Bu iki etki bir araya geldiğinde, merceğin elastikiyetini ve yakındaki nesnelere odaklanma yeteneğini artırıyor.

Arjantin’de yakın zamanda yapılan bir deneyde, pilokarpinin tahriş ve rahatsızlık gibi yan etkilerini hafifleten steroid olmayan bir anti-enflamatuar olan diklofenak kombinasyonunda farklı konsantrasyonlarda (%1, %2, %3) pilokarpin göz damlası test edildi.

Ortalama yaşları 55 olan 766 kişi üzerinde yapılan iki yıllık retrospektif bir çalışmada, araştırmacılar göz damlalarının hastaların çoğunun görmelerini iyileştirdiğini buldu. Baş araştırmacı Giovanna Benozzi, araştırmayı 43. Avrupa Katarakt ve Refraktif Cerrahlar Derneği Kongresi’nde sunarken, “En önemli sonucumuz, her üç konsantrasyonda da yakın görüşte hızlı ve kalıcı iyileşmeler olduğunu gösterdi,” dedi.

Benozzi, “İlk damlaları aldıktan bir saat sonra, hastalarda ortalama 3,45 Jaeger çizgisi iyileşme görüldü. Tedavi ayrıca tüm mesafelerde odaklanmayı da iyileştirdi,” dedi.

Özellikle, pilokarpin ile tedavi edilen 148 hastanın %99’u %1’lik bir oranda optimum yakın görüşe ulaştı ve iki veya daha fazla ek çizgiyi okuyabildi; pilokarpin ile tedavi edilen 248 hastanın %2’lik bir oranda %69’u Jaeger çizelgesinde üç veya daha fazla ek çizgiyi okuyabildi; pilokarpin ile tedavi edilen %3’lük bir oranda ise 370 hastanın %84’ü üç veya daha fazla ek çizgiyi okuyabildi. Hastaların görme iyileşmesi iki yıla kadar devam etti ve ortanca süre 434 gün sürdü. Hastalar göz damlalarını günde iki ila üç kez aldılar.

Pilokarpinin bazı potansiyel yan etkileri bulunuyor: gözde kızarıklık, sulanma, bulanık görme, gece görüşünde azalma, ışığa karşı hassasiyet, nesneler arasında odak değiştirmede zorluk ve ışık parlamaları veya “uçan sinekler” görme; nadir durumlarda retina dekolmanı da mümkün. Ancak Benozzi’nin çalışmasında kaydedilen yan etkiler hafifti ve vakaların %32’sinde meydana geldi. Hiçbir hasta tedaviyi bırakmaya karar vermedi.

Benozzi, “Neredeyse tüm hastalar yakın görme keskinliğinde olumlu iyileşmeler yaşadı, ancak iyileşmenin büyüklüğü, başlangıçtaki tedaviden önceki görme durumlarına bağlıydı,” dedi ve gelecekte tedavilerin ihtiyaca göre kişilere göre uyarlanabileceğini öne sürdü.

Göz damlaları şu an için yalnızca ABD’de kullanımına izin verilildi. Daha fazla çalışma, bu göz damlalarını daha geniş popülasyonlarda test ederek güvenlik ve etkinliklerini daha iyi değerlendirdikçe, gözlük takmaya dayanamayan veya ameliyat seçeneği olmayan kişiler için uygulanabilir bir alternatif haline gelebilirler.

Derleyen: Damla Şayan