Neandertallerin yok oluşu, paleoantropolojinin en büyük gizemlerinden biri olmaya devam ediyor ve bu konuda öne sürülen teoriler, iklim değişikliğinden modern insanlarla rekabete kadar uzanıyor. Yeni bir çalışma, genetik çeşitlilikteki önemli bir düşüşün, Neandertallerin nihai yok oluşunda kilit rol oynamış olabileceğine dair güçlü kanıtlar sunuyor.

Uluslararası bir araştırma ekibi tarafından yürütülen bu çalışma, Neandertal kulak fosillerindeki yarım daire kanallarının şekillerini analiz ederek genetik çeşitliliği tahmin etmek için yenilikçi bir yaklaşım kullandı. Bu iç kulak yapıları, genetik olarak kontrol ediliyor ve doğumda tamamen oluşmuş durumda. Bu da onları evrimsel çeşitliliğin güvenilir göstergeleri haline getiriyor.

Araştırmacılar, Avrupa ve Batı Asya’daki önemli fosil alanlarını inceledi. Bu alanlar arasında, yaklaşık 130.000 yıl öncesine tarihlenen Hırvatistan’daki Krapina sahası ve Fransa, Belçika ve İsrail’deki, 41.000 ila 64.000 yıl öncesine ait daha geç Neandertal alanları bulunuyor. Araştırmacılar, kulak kanalı şekillerini karşılaştırarak Neandertal popülasyonlarının farklı dönemlerde ne kadar çeşitli olduğunu tespit etti. Bulgular, Krapina popülasyonundan bir süre sonra,yaklaşık 40.000 yıl önceki nihai yok oluşlarından çok önce, dramatik bir genetik darboğaza işaret ediyor.

Çalışma, bu genetik çöküşün kesin nedenini belirtmese de geçmiş araştırmalar çevresel değişiklikler ve modern insanlarla rekabet gibi olasılıkları öne sürüyor. İlginç bir şekilde, Krapina’daki fosiller beklenenden çok daha yüksek genetik çeşitlilik gösteriyor ve bu durum, 430.000 yıl öncesine kadar uzanan çok daha eski popülasyonlarla benzerlik taşıyor. Bu bulgu, Neandertallerde uzun vadeli bir genetik çeşitlilik azalması olduğu varsayımını sorguluyor ve yok oluşlarından hemen önce meydana gelen tek bir ciddi darboğaz ihtimalini destekliyor.

Bu araştırma, Neandertal popülasyon dinamikleri hakkında yeni bilgiler sunarken darboğazın kesin zamanlaması ve nedenleri hakkında yeni soruları da beraberinde getiriyor. Gelecekte dünyanın farklı yerlerinden daha fazla fosil üzerinde yapılacak iç kulak yapısı analizleri, Neandertallerin nasıl yaşadıkları, göç ettikleri ve nihayetinde nasıl yok oldukları hakkında daha fazla ipucu sağlayabilir. Bu yenilikçi yaklaşım, antik akrabalarımızın genetik tarihine taze bir bakış sunuyor.

Derleyen: Eliz Canyurt