Stres, yüzdeki kan akışını değiştiriyor ve bilim insanları, bir kişinin burnundaki sıcaklığın düşmesinin stres seviyelerini ölçmek ve iyileşmeyi izlemek için kullanılabileceğini keşfettiler.

Çalışmanın arkasındaki psikologlara göre termal görüntüleme, stres araştırmalarında “çığır açan” bir yöntem olabilir.

Yapılan deneysel stres testi, dikkatlice kontrol edildi ve tatsız bir sürpriz olması için kasıtlı olarak tasarlandı.

Önce kişinin oturması, rahatlaması ve kulaklıkla beyaz gürültü dinlemesi istendi.

Sonra, testi uygulayan araştırmacı, üç yabancıdan oluşan bir paneli odaya davet etti. Araştırmacı, denekten “hayallerindeki iş” hakkında beş dakikalık bir konuşma hazırlaması için üç dakikası olduğunu söyledi.

Bilim insanları bu anlarda termal kameralarla deneğin yüzündeki renk değişimini kaydetti. Burnun sıcaklığı hızla düştü, termal görüntüde maviye döndü.

Sussex araştırmacıları aynı stres testini 29 gönüllü üzerinde uyguladı. Her birinde burun sıcaklıklarının üç ila altı derece arasında düştüğünü gördüler.

Sinir sistemim kan akışını burundan, gözlere ve kulaklara doğru ittiğinden burun sıcaklığı iki derece düştü; bu, tehlikeyi görüp duymaya yardımcı olan fiziksel bir tepkiydi.

Ancak katılımcılar hızla iyileşti; burunları birkaç dakika içinde stres öncesi seviyelerine ısındı.

Stres hayatın bir parçası. Ancak bilim insanları, bu keşfin zararlı stres seviyelerini yönetmeye yardımcı olmak için kullanılabileceğini söylüyor.

Baş araştırmacı Prof. Gillian Forrester, “Bir kişinin bu burun akıntısından kurtulmasının ne kadar sürdüğü, stresini ne kadar iyi düzenlediğinin nesnel bir ölçüsü olabilir.” dedi ve “Eğer normale dönmeleri alışılmadık derecede yavaşsa, bu bir anksiyete veya depresyon risk göstergesi olabilir mi? Bu konuda yapabileceğimiz bir şey var mı?” diye ekledi.

Bu teknik invaziv olmadığı ve fiziksel bir tepkiyi ölçtüğü için, bebeklerde veya iletişim kuramayan kişilerde stresi izlemek için de faydalı olabilir.

Stres değerlendirmesndeki ikinci görev, kaılımcıların 2023’ten geriye doğru 17’şerli aralıklarla saymasıydı. Katılımcılar her hata yaptığında durduruldu ve tekrar başlanması istendi.

Araştırma sırasında, stres testine katılan 29 gönüllüden sadece biri gerçekten ayrılmak istedi. Geri kalanlar, görevlerini tamamladılar ve sonunda kulaklıklarla yapılan sakinleştirici bir beyaz gürültü seansıyla ödüllendirildiler.

Endişeli Maymunlar Termal Kamerada

Prof. Forrester, bu yeni termal stres ölçüm yöntemini 18 Ekim’de Londra’daki New Scientist Live etkinliğinde izleyicilerin önünde tanıtacak.

Bu yaklaşımın belki de en şaşırtıcı yönlerinden biri, termal kameraların birçok primatta doğuştan gelen fiziksel bir stres tepkisini ölçmesi nedeniyle, insan olmayan maymunlarda da kullanılabilmesi.

Araştırmacılar şu anda şempanzeler ve goriller de dahil olmak üzere büyük maymunların barınaklarında kullanımını geliştiriyorlar. Travmatik durumlardan kurtarılmış olabilecek hayvanların stresini nasıl azaltacaklarını ve refahlarını nasıl iyileştireceklerini bulmak istiyorlar.

Ekip, yetişkin şempanzelere bebek şempanzelerin video görüntülerini göstermenin sakinleştirici bir etkisi olduğunu keşfetti. Araştırmacılar, kurtarılan şempanzelerin barınağının yakınına bir video ekranı kurduklarında, görüntüleri izleyen hayvanların burunlarının ısındığını gördüler.

Yani stres açısından, bebek hayvanların oynamasını izlemek, sürpriz bir iş görüşmesinin veya anında yapılan bir çıkarma işleminin tam tersi.

Maymun barınaklarında termal kameraların kullanılması, kurtarılan hayvanların yeni bir sosyal gruba ve yabancı çevrelere uyum sağlamalarına ve yerleşmelerine yardımcı olmakta değerli olabilir.

Sussex Üniversitesi’nden büyük maymunların refahını inceleyen araştırmacı Marianne Paisley, “Nasıl hissettiklerini söyleyemezler ve duygularını gizlemede oldukça başarılı olabilirler,” diye açıkladı.

Belki de benim küçük bilimsel deneyimim, primat kuzenlerimizden bazılarının sıkıntılarını hafifletmeye küçük de olsa bir katkıda bulunabilir.

Derleyen: Damla Şayan