Çok fazla uyarana maruz kalmamıza sebep olan sosyal medya dopamin reseptörlerimizi nasıl etkiliyor? Sosyal medya detoksuna girmek dopamin orucunun amacını gerçekleştiriyor mu?
Detaylar haberimizde…
Dopamin Orucu Nedir?
Dopamin ya da “mutluluk hormonu” vücudumuzda bulunan nöronlar arasında iletişimi sağlayarak hormon görevi gören, eksikliğinde stres ve motivasyon kaybı yaşatan, vücudumuzda salgılanan bir çeşit kimyasaldır.
Dopamin aslında beynimizin ödül sistemi mekanizmasının gelişmesine hizmet ederek, ödülü çağrıştıran uyaranlarla karşılaştığımızda salgılanıyor, ödül algılarımızın otomatikleşmesini ve normalleşmesini sağlıyor.
Dopamin Reseptörlerimiz Bozulmuş Olabilir Mi?
Dopamin reseptörlerimizin bozulması ödül mekanizmamızın uyaranlara karşı bağışıklık kazanması anlamına geliyor. Algılarımız artık tatmin olma, merak etme ve şaşırma gibi yüksek dopamin içeren duygu durumlarına karşı refleks oluşturmuyor olabilir.
Bu durumu sosyal medyada günlük olarak karşılaştığımız şok etkisi yaratabilecek son dakika haberlere, duygusal tepki oluşturmamızı hedefleyen Instagram’daki reels ve TikTok’taki editleri kapsayan içeriklere, estetik beğenimizi arttırarak haz duygumuzu tatmin edecek fotoğraflara veya kişilere karşı bağışıklık geliştirme durumu olarak örneklendirebiliriz. Reels ve editlerle ilgili haberimiz için buraya tıklayabilirsiniz.
Bağışıklık geliştirdiğimiz dopamin; heyecan, şaşırma, beğenme gibi yüksek duygusal tepkilerimizin azalmasına sebep olarak bir tepkisizlik ya da uyuşma hali yaratıyor aslında. Bu uyuşma hali hazzı ve tatmini yaşayamamamıza ya da tatmin edecek kadar yaşayamamamıza sebep olarak hayata karşı motivasyonumuzu olumsuz anlamda etkiliyor.
O Zaman Dopamin Reseptörlerimizi Bakıma Alırız!
Günlük hayatımızda çok fazla uyarana maruz kalmak bizi uyuşturuyorsa uyaranları algılamamak için bir çeşit izolasyon sürecine girebiliriz. Klinik Psikolog Jeanette Raymond, yüksek dopamin salgılatan aktivitelere ara vererek sinir sistemimizi daha stabil tutabileceğimizi ve stabilizasyonun yarattığı sakin ruh halinin kişinin kendisine daha sağlıklı bir yaklaşım geliştirebileceğini öne sürüyor.
İzolasyon süreci olarak dopamin orucunda sosyal medya kullanımı kısıtlanıyor, fast-food gibi sağlıksız yeme biçimlerinden uzak duruluyor, video oyunları oynanmıyor, duygusal olarak sizi olumsuz veya olumlu etkileyen yüksek duygusal tepki vermenize sebep olan kişilere ve etkinliklere karşı mesafe geliştiriliyor.
Dopamin fazlalığından bağışıklık kazandığınız şeyleri belirledikten ve mesafe geliştirdikten sonra bunların yerine daha sakin, duygusal durumunuzda dalgalanma yaratmayacak şeylere yönelmeniz gerekiyor. Örneğin doğa yürüyüşü, meditasyon gibi.
Sosyal Medya Detoksu Dopamin Orucunun Amacını Gerçekleştiriyor Mu?
Araştırmada, sosyal medya detoksu popüler bir tepki olarak ele alınıyor ve bu tepkinin kişinin refah arayışıyla ilişkili olduğu vurgulanıyor. Fakat belli bir süre ara vermenin kişinin stres düzeyinde bir azalmaya sebep olmadığı sonucu ortaya çıkıyor.
Bir diğer dikkat çekilmesi gereken nokta ise sosyal medya detoksunun belli bir süre ara vermeyi içeren bir eylem olması ve sosyal medya tamamen bırakılırsa dopamin reseptörlerimizin nasıl etkilenebileceğine dair bir öngörüyü içermemesi.
Derleyen: Deniz Tuğçe Şimşek
