- Araştırmacılar, 16 saatlik gece vardiyaları sırasında 30 dakika, 90 dakika ve 120 dakika dinlenmenin faydalarını değerlendirmek için üç adet ön çalışmanın sonucunu yeniden analiz etti.
- Araştırma iki kısa uyku süresi kombinasyonunun, zinde kalma ve yorgunluğu azaltma açısından en iyi yöntem olduğu sonucuna vardı.
- Gecenin erken saatlerinde tek ve uzun bir süre şekerleme yapanlarda halsizlik sabah 04.00 saatlerinde ortaya çıkarken, iki kısa şekerleme yapanlar için bu durum sabah saat 06.00 civarına kadar aksadı.
Yeni yayımlanan bir araştırmaya göre kendinizi zinde ve uyanık tutabilmak için bazı dinlenme stratejileri belirlemek iyi bir seçenek olabilir.
Japonya’daki Hiroşima Üniversitesinde biyomedikal bilimci Sanae Oriyama, 16 saatlik gece vardiyası simülasyonu sırasında 30 dakika, 90 dakika ve 120 dakika şekerleme yapmanın faydalarını değerlendirmek için daha önce yapılan üç ön çalışmanın sonuçlarını yeniden analiz etti.
Buna göre iki kısa uyku süresinin kombinasyonunun, zinde kalma ve yorgunluğu azaltma açısından en iyisi olduğu sonucuna varıldı. Vardiya boyunca halsizlikle mücadele söz konusu olduğunda 120 dakikalık uzun uykular en az etkili olandı.
Oriyama, “Uzun vadeli performansı korumak için 90 dakikalık bir dinlenme, daha düşük yorgunluk seviyelerini ve hızlı reaksiyonları korumak için ise 30 dakikalık bir dinlenme sabah erken çalışma saatlerinde iş verimliliği ve güvenliği için değerli olabilir.” diyor.
Üç pilot çalışmada toplam 41 katılımcı yer aldı: Vardiya sırasında hiç kestirmeyen 15 kişi, 120 dakika kestiren 14 kişi (akşam 10’dan gece yarısına kadar) 90 ve 30 dakikalık iki kestirme yapan 12 kişi (akşam 10.30’dan gece yarısına ve 02.30’dan 03.00’e kadar).
Bir görevdeki hız ve doğruluğu ölçmenin standart bir yolu olan “Uchida-Kraepelin” testi kullanılarak, gönüllüler gece vardiyası boyunca her saat değerlendirildi. Ayrıca onlardan kendi yorgunluk seviyelerini de değerlendirmeleri istendi.
Gecenin erken saatlerinde tek ve uzun bir süre şekerleme yapanlarda halsizlik (ya da uykulu hissetme) sabah 04.00 saatlerinde ortaya çıkarken, iki kısa şekerleme yapanlar için bu durum sabah saat 06.00 civarına kadar aksadı.
Yorgunluk tüm araştırma grupları tarafından sabah 04.00 ile 09.00 saatleri arasında yaşandı, ancak iki şekerleme yapan grup 120 dakika boyunca uyuyanlara kıyasla daha düşük yoğunlukta yaşandı.
Her iki uyku düzeni de bilişsel görev performansını iyileştirmiyor gibi görünse de 90 dakikalık uyku için uykuya dalması uzun sürenlerin skorları daha kötüydü. Belki de doğal bir uyku döngüsünün 90 dakika olduğu düşünüldüğünde bu sürenin bitiminden hemen önce uyanmak vücudumuz için sağlıklı olmayabilir.
Bütün gece uyanık kalmanın iyi olmadığı bilinmekte ancak acil sağlık hizmetlerinde çalışan kişiler böyle durumlarla yüzleşmek zorunda kalabiliyor. Araştırmanın yapıldığı Japonya’da hemşirelerin 16 saatlik gece vardiyası boyunca toplamda iki saate kadar uyumalarına izin veriliyor. Araştırma da aslında buna dayanmakta ancak diğer senaryolar için de geçerli olabilir.
Oriyama, “Uzun gece vardiyaları sırasında dinlenmek için ideal zaman ve ideal dinlenme programının açıklığa kavuşturulması gerekiyor. Bu çalışmanın sonuçları sadece gece vardiyasında çalışanlara değil, aynı zamanda bebek büyüten annelerde de uyku eksikliğinden kaynaklı yorgunluğu en aza indirmek için de uygulanabilir.” diyor.
Araştırma Science Advances dergisinde yayımlandı.
Derleyen: Burçin Bağatur
